Do loạn dưỡng giác mạc, thị lực của bé Nguyễn Hữu Sang, 11 tuổi chỉ còn ở mức đếm ngón tay ở khoảng cách 2 mét. Ở độ tuổi này, thị giác vẫn đang phát triển nên bài toán điều trị không chỉ là loại bỏ mô bệnh lý mà còn đòi hỏi can thiệp an toàn để đảm bảo quá trình phát triển thị giác lâu dài.
Thách thức lớn khi can thiệp giác mạc ở trẻ nhỏ
Bé Nguyễn Hữu Sang (11 tuổi) được chẩn đoán mắc loạn dưỡng giác mạc di truyền làm cho giác mạc mất dần độ trong suốt. Bệnh biểu hiện bằng các đợt tróc biểu mô giác mạc tái phát, khiến lớp tế bào ngoài cùng liên tục bong ra gây đỏ mắt, đau nhức. Thị lực suy giảm đến mức chỉ có thể đếm ngón tay ở khoảng cách 2 mét, bé gần như không thể nhìn rõ vật thể xung quanh.
Theo TS.BS Đinh Thị Hoàng Anh, Trưởng khoa Mắt BVĐK Hồng Ngọc, khi tổn thương không còn đáp ứng các phương pháp bảo tồn, phẫu thuật ghép giác mạc được cân nhắc để cải thiện thị lực. Tuy nhiên, ở trẻ nhỏ, mục tiêu không chỉ là xử lý mô bệnh mà phải chọn đúng phương pháp ghép để bảo tồn tối đa cấu trúc tự nhiên của mắt, tạo điều kiện thuận lợi cho thị giác tiếp tục phát triển.
Thực tế, ghép giác mạc ở trẻ nhỏ phức tạp hơn do cấu trúc mắt còn non yếu, trong khi các cơ quan như tim, phổi chưa hoàn thiện. Bên cạnh đó, hệ miễn dịch của trẻ thường nhạy và có mức độ phản vệ cao hơn so với người lớn tuổi, dẫn đến nguy cơ xảy ra phản ứng thải ghép cũng có thể cao hơn.
Vì vậy, quyết định phẫu thuật khi con còn quá nhỏ luôn là nỗi trăn trở của nhiều bậc phụ huynh. Chị Trần Thị Thủy, mẹ bé Sang chia sẻ: “Gia đình rất lo lắng về việc gây mê có an toàn không, sau mổ con có đau nhiều không và thị lực hồi phục tốt không”.
Những băn khoăn ấy đã đặt ra yêu cầu cao hơn đối với một ca ghép giác mạc cho trẻ. Không chỉ dựa vào kỹ thuật phẫu thuật, bệnh nhi cần một kế hoạch điều trị cá thể hóa cùng nhiều lớp bảo vệ an toàn nhằm hạn chế đau đớn, thúc đẩy hồi phục và giảm bớt áp lực tâm lý cho gia đình.
Cá thể hóa chỉ định, kiểm soát an toàn đa lớp
Tại BVĐK Hồng Ngọc, quy trình điều trị toàn diện được xây dựng với sự phối hợp chặt chẽ giữa nhiều chuyên khoa: nhãn khoa, gây mê hồi sức và trung tâm gen. Sự phối hợp này được duy trì xuyên suốt từ trước, trong đến sau phẫu thuật, trên nền tảng tiêu chuẩn ngoại khoa quốc tế của Hoàng gia Anh (RCS) và chứng nhận ACHSI (Úc) về chất lượng chăm sóc sức khỏe.
Với bé Sang, bước đầu tiên là đánh giá toàn diện giác mạc nhằm xác định vị trí, mức độ tổn thương và những lớp mô còn khả năng bảo tồn. Đây là cơ sở quan trọng để bác sĩ lựa chọn kỹ thuật can thiệp phù hợp.
“Tổn thương chủ yếu ở phần trước giác mạc, trong khi các lớp phía sau còn trong suốt. Thay vì thay thế toàn bộ giác mạc, chúng tôi lựa chọn ghép giác mạc lớp trước để loại bỏ phần bệnh lý, đồng thời bảo tồn lớp nội mô lành. Cách tiếp cận này giúp rút ngắn thời gian hồi phục và hạn chế nguy cơ thải ghép, đặc biệt thiết thực với người bệnh nhỏ tuổi”. - TS.BS Đinh Thị Hoàng Anh phân tích.
Do bệnh khởi phát từ nhỏ, bé Sang đồng thời được chỉ định xét nghiệm gen và giải phẫu bệnh nhằm làm rõ căn nguyên di truyền, đặc điểm mô bệnh lý, cung cấp thêm cơ sở cho bác sĩ xây dựng phác đồ điều trị phù hợp. Khi phương án phẫu thuật đã được xác định, ê-kíp gây mê hồi sức tiến hành khám tiền mê dựa trên các tiêu chí về thể trạng, chức năng hô hấp, tiền sử dị ứng… nhằm cá thể hóa kế hoạch gây mê, đồng thời chủ động kiểm soát các vấn đề có thể phát sinh. Quá trình gây mê toàn thân cũng được bác sĩ theo dõi sát sao nhằm kịp thời điều chỉnh độ sâu gây mê theo diễn biến thực tế.
Trong ca mổ, thách thức đặt ra là loại bỏ chính xác phần giác mạc tổn thương mà không làm ảnh hưởng đến mô lành. Do bề mặt giác mạc của Sang không đồng đều, không thể sử dụng laser để bóc tách, TS.BS Đinh Thị Hoàng Anh phải thao tác thủ công bằng tay. Kỹ thuật này đòi hỏi kinh nghiệm chuyên sâu và khả năng kiểm soát tốt từng lớp giác mạc.
.png)
Ngay cả khi ca mổ kết thúc thuận lợi, quá trình kiểm soát an toàn vẫn chưa dừng lại. Bé Sang tiếp tục được theo dõi hậu phẫu và tái khám định kỳ để bác sĩ kiểm tra tình trạng mảnh ghép, lựa chọn thời điểm tháo chỉ phù hợp và xử trí sớm nếu có bất thường.
Sau 2 tuần, kết quả tái khám cho thấy mảnh ghép trong, chưa ghi nhận dấu hiệu tái phát bệnh. Những tín hiệu tích cực này cũng giúp gia đình vơi bớt lo lắng, chị Thủy chia sẻ: “Con không còn kêu đau mắt nữa, đi học cũng bảo nhìn chữ rõ hơn nên gia đình mừng lắm”.
Sự hồi phục thuận lợi của bé Sang đã cho thấy hiệu quả của quy trình điều trị được kiểm soát chặt chẽ ở nhiều lớp. Đây cũng là nền tảng để bảo vệ kết quả ghép và duy trì khả năng nhìn lâu dài cho trẻ.
Từ ca bệnh trên, TS.BS Đinh Thị Hoàng Anh khuyến cáo, tổn thương giác mạc kéo dài có thể ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình phát triển thị giác của trẻ. Phụ huynh nên đưa con đi khám chuyên khoa mắt khi thấy trẻ có dấu hiệu đỏ mắt, hay nheo mắt, nhạy cảm với ánh sáng hoặc thị lực không cải thiện dù đã thay kính. Phát hiện bệnh kịp thời giúp bác sĩ xác định chính xác nguyên nhân và lựa chọn phương án điều trị phù hợp, hạn chế nguy cơ biến chứng ảnh hưởng đến thị lực của trẻ.
TRUNG TÂM MẮT HỒNG NGỌC
Trực thuộc Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc với nhiều năm kinh nghiệm, Trung tâm Mắt Hồng Ngọc là đối tác toàn diện tại Việt Nam của Tập đoàn nhãn khoa Nhật Bản - Hoeikai.
☎ Hotline: 0919.489.258 - 0916.987.366
🏥 Khu C, Tầng 11 - Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc Phúc Trường Minh - Số 8 Châu Văn Liêm, Từ Liêm, Hà Nội
