Siêu âm tim qua thực quản

Siêu âm quan thực quản giúp bác sĩ quan sát cấu trúc tim rõ nét hơn so với siêu âm tim qua thành ngực. Kỹ thuật này thường được chỉ định khi cần đánh giá chi tiết van tim, huyết khối trong tim, viêm nội tâm mạc nhiễm khuẩn, bệnh lý động mạch chủ hoặc theo dõi trong quá trình phẫu thuật, can thiệp tim mạch.

Siêu âm tim qua thực quản là gì?

Siêu âm tim qua thực quản, thường viết tắt là TEE hoặc TOE, là kỹ thuật đưa một đầu dò siêu âm nhỏ qua đường miệng xuống thực quản để ghi hình tim.

Do thực quản nằm ngay phía sau tim, đầu dò siêu âm có thể tiếp cận tim ở khoảng cách rất gần. Nhờ đó, hình ảnh thu được thường rõ nét hơn, đặc biệt với các cấu trúc khó quan sát qua siêu âm tim thông thường như nhĩ trái, tiểu nhĩ trái, van hai lá, van tim nhân tạo và động mạch chủ ngực.

Nói một cách dễ hiểu, nếu siêu âm tim qua thành ngực là quan sát tim từ bên ngoài lồng ngực, thì siêu âm tim qua thực quản giúp bác sĩ “nhìn tim từ khoảng cách gần hơn”, từ đó đánh giá chính xác hơn cho các trường hợp bệnh lý nhất định.

Siêu âm tim qua thực quản được chỉ định trong trường hợp nào?

Không phải trường hợp nào cũng cần thực hiện siêu âm tim qua thực quản, mà chỉ cần siêu âm tim quan thành ngực thông thường. Những trường hợp cần hình ảnh tim chi tiết hơn hoặc cần xác định tổn thương mà siêu âm tim thông thường chưa đánh giá đầy đủ sẽ được chỉ định siêu âm tim qua thực quản. Bao gồm:

Đánh giá bệnh lý van tim

Siêu âm tim qua thực quản giúp quan sát rõ cấu trúc van tim, mức độ hẹp van, hở van, tổn thương lá van hoặc bất thường dòng máu qua van.

Kỹ thuật này đặc biệt hữu ích trong đánh giá van hai lá, van động mạch chủ, van nhân tạo hoặc các trường hợp nghi ngờ tổn thương van phức tạp.

Kiểm tra van tim nhân tạo

Ở người đã thay van tim, siêu âm tim qua thực quản có thể giúp bác sĩ đánh giá hoạt động của van nhân tạo, phát hiện huyết khối, tình trạng hở quanh van hoặc dấu hiệu nhiễm trùng van. Đây là một trong những ứng dụng quan trọng của kỹ thuật này trong thực hành tim mạch.

Phát hiện huyết khối trong tim

Siêu âm tim qua thực quản thường được sử dụng để tìm cục máu đông trong tim, đặc biệt tại nhĩ trái và tiểu nhĩ trái.

Việc phát hiện huyết khối có ý nghĩa quan trọng ở người bệnh rung nhĩ, người chuẩn bị sốc điện chuyển nhịp hoặc trước một số thủ thuật can thiệp tim mạch. Nếu có huyết khối, bác sĩ có thể cần điều chỉnh kế hoạch điều trị để giảm nguy cơ biến chứng tắc mạch.

Chẩn đoán viêm nội tâm mạc nhiễm khuẩn

Viêm nội tâm mạc nhiễm khuẩn là tình trạng nhiễm trùng lớp nội mạc tim, thường ảnh hưởng đến van tim. Siêu âm tim qua thực quản có độ nhạy cao trong việc phát hiện sùi van tim, áp-xe quanh van hoặc tổn thương van do nhiễm trùng.

Trong nhiều trường hợp nghi ngờ viêm nội tâm mạc nhưng siêu âm tim qua thành ngực chưa rõ, bác sĩ có thể chỉ định siêu âm tim qua thực quản để hỗ trợ chẩn đoán.

Đánh giá bệnh lý động mạch chủ

Kỹ thuật này có thể hỗ trợ đánh giá một số bệnh lý động mạch chủ ngực như phình động mạch chủ, bóc tách động mạch chủ hoặc tổn thương thành động mạch chủ.

Đây là những tình trạng cần được phát hiện và xử trí kịp thời vì có thể gây nguy hiểm nếu tiến triển nặng.

Chẩn đoán và đánh giá bệnh tim bẩm sinh

Với các bệnh tim bẩm sinh như thông liên nhĩ, tồn tại lỗ bầu dục, tĩnh mạch phổi lạc chỗ, siêu âm tim qua thực quản giúp bác sĩ quan sát rõ hơn vùng vách liên nhĩ, luồng thông giữa hai buồng nhĩ và các cấu trúc liên quan. 

Đánh giá các khối u tim

Với các khối u tim như u nhầy nhĩ trái, siêu âm tim qua thực quản có giá trị vì đầu dò nằm sát tim hơn, đặc biệt gần nhĩ trái và van hai lá. Nhờ đó, hình ảnh thường rõ hơn so với siêu âm tim qua thành ngực, nhất là khi cần đánh giá khối u trong buồng nhĩ.

Theo dõi trong phẫu thuật hoặc can thiệp tim mạch

Trong phẫu thuật tim hoặc các thủ thuật can thiệp cấu trúc tim, siêu âm tim qua thực quản có thể được sử dụng để theo dõi hình ảnh tim theo thời gian thực.

Nhờ đó, bác sĩ có thể đánh giá kết quả sửa van, thay van, đóng lỗ thông hoặc các can thiệp khác ngay trong quá trình thực hiện.

Ưu điểm của siêu âm tim qua thực quản

Siêu âm tim qua thực quản có nhiều ưu điểm trong chẩn đoán và theo dõi bệnh tim mạch.

Hình ảnh tim rõ nét hơn

Do đầu dò nằm sát tim, hình ảnh thu được thường sắc nét hơn trong nhiều trường hợp. Điều này đặc biệt có giá trị ở người có thành ngực dày, bệnh phổi mạn tính hoặc hình ảnh siêu âm tim qua thành ngực không rõ.

Đánh giá tốt các cấu trúc phía sau tim

Kỹ thuật này giúp quan sát rõ hơn nhĩ trái, tiểu nhĩ trái, van hai lá và động mạch chủ ngực. Đây là những vị trí có vai trò quan trọng trong nhiều bệnh lý tim mạch.

Hỗ trợ chẩn đoán chính xác hơn

Trong các trường hợp nghi ngờ huyết khối, viêm nội tâm mạc nhiễm khuẩn, tổn thương van tim hoặc bệnh lý động mạch chủ, siêu âm tim qua thực quản có thể cung cấp thông tin quan trọng giúp bác sĩ đưa ra chẩn đoán và kế hoạch điều trị phù hợp.

Có thể kết hợp Doppler màu

Siêu âm Doppler màu giúp đánh giá hướng và tốc độ dòng máu trong tim, từ đó hỗ trợ phát hiện hở van, hẹp van, luồng thông bất thường hoặc rối loạn dòng chảy qua các cấu trúc tim.

Rủi ro có thể gặp khi siêu âm tim qua thực quản

Siêu âm tim qua thực quản nhìn chung là kỹ thuật an toàn khi được thực hiện đúng chỉ định và bởi nhân viên y tế được đào tạo. Tuy nhiên, vì là thủ thuật xâm lấn nên vẫn có thể có một số rủi ro nhất định.

Các vấn đề có thể gặp bao gồm:

• Đau rát họng sau thủ thuật
• Buồn nôn hoặc khó chịu vùng họng
• Khó nuốt tạm thời
• Thay đổi huyết áp hoặc nhịp tim do thuốc an thần
• Phản ứng với thuốc gây tê hoặc thuốc an thần
• Chảy máu nhẹ vùng hầu họng hoặc thực quản
• Hít sặc, đặc biệt nếu ăn uống quá sớm sau thủ thuật
• Tổn thương thực quản, rất hiếm gặp nhưng có thể nghiêm trọng

Người bệnh cần tuân thủ đúng hướng dẫn trước và sau thủ thuật để giảm nguy cơ biến chứng.

Cần chuẩn bị gì trước khi siêu âm tim qua thực quản?

Để quá trình thực hiện diễn ra thuận lợi, người bệnh nên lưu ý:

• Nhịn ăn, uống theo đúng hướng dẫn của bác sĩ
• Mang theo hồ sơ bệnh án, kết quả siêu âm tim, điện tim hoặc xét nghiệm trước đó nếu có
• Thông báo đầy đủ các thuốc đang sử dụng
• Báo với bác sĩ nếu đang dùng thuốc chống đông, thuốc tiểu đường hoặc thuốc huyết áp
• Không tự ý ngưng thuốc nếu chưa có chỉ định
• Nên có người thân đi cùng, đặc biệt nếu có dùng thuốc an thần

Việc chuẩn bị đúng giúp giảm nguy cơ sặc, hạn chế biến chứng và giúp bác sĩ đánh giá bệnh lý chính xác hơn.

Siêu âm tim qua thực quản có đau không?

Đa số người bệnh không cảm thấy đau rõ khi siêu âm tim qua thực quản, nhưng có thể thấy hơi khó chịu, vướng họng, buồn nôn hoặc tức nhẹ khi đầu dò được đưa xuống thực quản.

Cảm giác này thường được giảm bớt nhờ thuốc tê vùng họng và thuốc an thần. Sau thủ thuật, một số người có thể bị đau rát họng nhẹ trong 1-2 ngày, tương tự cảm giác sau khi nội soi đường tiêu hóa trên.

Nếu đau họng nhiều, khó nuốt kéo dài, đau ngực, khó thở, sốt hoặc nôn ra máu sau thủ thuật, người bệnh cần liên hệ ngay với cơ sở y tế để được kiểm tra.

Quy trình siêu âm tim qua thực quản diễn ra như thế nào?

Quy trình thực hiện siêu âm tim qua thực quản thường bao gồm các bước chuẩn bị, gây tê/an thần, đưa đầu dò vào thực quản, ghi hình tim và theo dõi sau thủ thuật.

Trước khi thực hiện

Người bệnh thường được hướng dẫn nhịn ăn, nhịn uống trong một khoảng thời gian nhất định trước thủ thuật, thường khoảng vài giờ tùy theo chỉ định của bác sĩ và quy định của từng cơ sở y tế.

Trước khi làm, bác sĩ sẽ khai thác tiền sử bệnh, thuốc đang sử dụng và các yếu tố nguy cơ liên quan. Người bệnh cần thông báo nếu có bệnh lý thực quản, khó nuốt, trào ngược dạ dày nặng, tiền sử chảy máu tiêu hóa, rối loạn đông máu, dị ứng thuốc hoặc đang sử dụng thuốc chống đông.

Trong khi thực hiện

Người bệnh thường nằm nghiêng. Bác sĩ hoặc nhân viên y tế sẽ theo dõi mạch, huyết áp, nhịp tim và nồng độ oxy trong máu.

Vùng họng có thể được xịt thuốc tê để giảm cảm giác khó chịu. Một số trường hợp được dùng thuốc an thần nhẹ để người bệnh thư giãn hơn trong quá trình thực hiện.

Sau đó, đầu dò siêu âm được đưa nhẹ nhàng qua miệng xuống thực quản. Đầu dò phát sóng siêu âm và ghi lại hình ảnh tim trên màn hình. Trong quá trình này, người bệnh có thể cảm thấy vướng họng, hơi buồn nôn hoặc khó chịu nhẹ, nhưng thường không đau rõ.

Sau khi thực hiện

Sau thủ thuật, người bệnh sẽ được theo dõi cho đến khi tỉnh táo và các chỉ số ổn định. Do có dùng thuốc tê họng, người bệnh cần chờ hết cảm giác tê trước khi ăn uống để tránh nguy cơ sặc.

Nếu có sử dụng thuốc an thần, người bệnh không nên tự lái xe hoặc vận hành máy móc trong ngày thực hiện. Tốt nhất nên có người thân đi cùng để hỗ trợ đưa về.

Siêu âm tim qua thực quản tại BVĐK Hồng Ngọc

Tại BVĐK Hồng Ngọc, khách hàng thực hiện siêu âm tim qua thực quản hoàn toàn có thể yên tâm bởi:

• Được thăm khám và siêu âm trực tiếp từ đội ngũ bác sĩ tim mạch giàu kinh nghiệm, lên phác đồ điều trị cá thể hóa, hạn chế lạm dụng thuốc… giúp tối ưu hiệu quả điều trị, ngăn ngừa biến chứng.
• Hệ thống máy siêu âm tim hiện đại: Máy siêu âm Doppler tim Philips EPIQ Elite với độ phân giải cao, công nghệ inSIGHT Imaging xử lý tín hiệu mạnh mẽ… mang đến những hình ảnh sắc nét, chân thực, giúp bác sĩ chuyên khoa chẩn đoán chính xác tình trạng sức khỏe của người bệnh. Từ đó, đưa ra phương án điều trị phù hợp nhất với từng bệnh nhân.
• Phòng khám riêng biệt, hạn chế chờ đợi.
• Không gian rộng thoáng, giúp người bệnh cảm thấy thoải mái nhất trong suốt quá trình thăm khám.
• Miễn phí suất ăn tại nhà hàng sang trọng ngay tại bệnh viện.

Đặc biệt, có nhiều chương trình ưu đãi hấp dẫn cho khách hàng đặt lịch qua hotline: 0911 858 626

Khoa Tim mạch - Tim mạch can thiệp BVĐK Hồng Ngọc

• Số 8 Châu Văn Liêm, phường Từ Liêm, Hà Nội
• Số 55 Yên Ninh, phường Ba Đình, Hà Nội