Bổ sung sắt đúng cách giúp cơ thể có đủ nguyên liệu tạo máu và duy trì hoạt động bình thường. Tuy nhiên, nhu cầu sắt thay đổi theo độ tuổi, giới tính và tình trạng sức khỏe; không phải ai cũng cần uống viên sắt.
Tầm quan trọng của việc bổ sung sắt
Sắt là thành phần thiết yếu của hemoglobin, hay huyết sắc tố, giúp hồng cầu vận chuyển oxy từ phổi đến các mô. Khoáng chất này còn tham gia cấu tạo myoglobin trong cơ, hỗ trợ chuyển hóa và nhiều hoạt động của tế bào.
Cơ thể mất một lượng nhỏ sắt qua quá trình bong tế bào da và đường tiêu hóa. Ở phụ nữ trong độ tuổi sinh sản, mất máu khi hành kinh làm nhu cầu sắt tăng lên. Vì vậy, chế độ ăn cần cung cấp đủ sắt để bù đắp lượng hao hụt và đáp ứng nhu cầu của từng người.
Khi thiếu sắt kéo dài, cơ thể có thể giảm khả năng sản xuất hemoglobin và tiến triển thành thiếu máu thiếu sắt. Người bệnh có thể mệt mỏi, da nhợt, chóng mặt, khó tập trung hoặc giảm khả năng vận động. Tuy nhiên, những biểu hiện này còn gặp trong nhiều bệnh lý khác, nên không thể chỉ dựa vào triệu chứng để tự kết luận thiếu sắt.
Đối với thai phụ, thiếu sắt làm tăng nguy cơ thiếu máu; tình trạng này có thể liên quan đến sinh non và trẻ nhẹ cân. Việc đánh giá và bổ sung sắt cần được thực hiện trong quá trình theo dõi thai kỳ.
Bổ sung sắt là cần thiết cho cơ thểBổ sung sắt bao nhiêu là hợp lý?
Lượng sắt cần cung cấp phụ thuộc vào giai đoạn phát triển và đặc điểm sinh lý. Bảng dưới đây là mức tham khảo theo Viện Y tế Quốc gia Hoa Kỳ (NIH), áp dụng cho người khỏe mạnh:
| Nhóm đối tượng | Lượng sắt tham khảo mỗi ngày |
|---|---|
| Trẻ 7–12 tháng | 11 mg |
| Trẻ 1–3 tuổi | 7 mg |
| Trẻ 4–8 tuổi | 10 mg |
| Trẻ 9–13 tuổi | 8 mg |
| Nam 14–18 tuổi | 11 mg |
| Nữ 14–18 tuổi | 15 mg |
| Nam 19–50 tuổi | 8 mg |
| Nữ 19–50 tuổi | 18 mg |
| Người từ 51 tuổi trở lên | 8 mg |
| Phụ nữ mang thai | 27 mg |
| Phụ nữ cho con bú 19–50 tuổi | 9 mg |
Đây là nhu cầu dinh dưỡng, không phải liều viên sắt để tự sử dụng. Mức khuyến nghị có thể khác giữa các hướng dẫn do khác biệt về khẩu phần và khả năng hấp thu. Trẻ dưới 7 tháng cần được đánh giá riêng theo tuổi thai, cân nặng lúc sinh và hình thức nuôi dưỡng.
Riêng trong thai kỳ, WHO khuyến nghị bổ sung hằng ngày 30–60 mg sắt nguyên tố kết hợp 400 microgam axit folic để dự phòng thiếu máu và một số kết cục thai kỳ bất lợi. Đây là khuyến nghị về bổ sung dự phòng, khác với nhu cầu dinh dưỡng trong bảng. Thai phụ cần dùng theo hướng dẫn của bác sĩ, tránh tự cộng thêm nhiều sản phẩm chứa sắt.
Bổ sung sắt qua các loại thực phẩm ăn hàng ngàyPhòng ngừa tình trạng thiếu sắt
Để phòng ngừa tình trạng thiếu sắt trong cơ thể, việc cần thiết hằng ngày là chọn lựa các thực phẩm giàu sắtmà bổ sung hợp lý vào khẩu phần ăn thường ngày.
Đó là các loại gồm thịt đỏ, cá, tiết bò, gan gia súc gia cầm, lòng đỏ trứng gà, rau muống, mộc nhĩ, nấm hương, nghệ, đậu tương.
Ví dụ, trong thịt các nhà khoa học đã phát hiện ra rằng có 2 loại sắt mà cơ thể có thể hấp thu là heme và non-heme. Sắt heme có trong các sản phẩm động vật như thịt bò, thịt gà, cá… Sắt non-heme có trong các loại thực vật như đậu Hà Lan, đậu lăng và các loại gia vị…
Ngoài ra, vitamin C có nhiều trong cam kích thích khả năng hấp thụ sắt của cơ thể, nên ăn nhiều rau xanh và hoa quả để tăng sự đồng hoá sắt từ các thức ăn khác nhau.
Tuy nhiên, khi thừa sắt cũng nguy hiểm, có thể gây các bệnh về tim và rối loạn hoạt động não. Do vậy, việc sử dụng viên sắt để uống cần có sự hướng dẫn của bác sĩ, không nên tùy tiện dùng.
Để an toàn cần có những thực đơn hợp lý trong các bữa ăn, khẩu phần ăn của từng đối tượng vì nhu cầu bổ sung sắt ở mọi lứa tuổi không giống nhau.
Để dùng sắt an toàn và hỗ trợ hấp thu, cần chú ý:
- Dùng đúng loại, liều và thời gian được hướng dẫn: Không tự tăng liều hoặc uống đồng thời nhiều sản phẩm chứa sắt.
- Chú ý thời điểm uống: Với sắt sulfat, thuốc thường hấp thu tốt hơn khi bụng đói. Nếu gây khó chịu dạ dày, có thể cần uống cùng hoặc sau ăn theo hướng dẫn.
- Tránh uống cùng trà, cà phê hoặc sữa: Với sắt sulfat, nên để khoảng cách khoảng 2 giờ với các đồ uống này.
- Theo dõi khả năng dung nạp: Nếu buồn nôn, táo bón hoặc đau bụng ảnh hưởng đến sinh hoạt, hãy trao đổi với bác sĩ để điều chỉnh cách dùng.
- Tái khám theo lịch: Điều trị thiếu máu thiếu sắt thường cần kéo dài để phục hồi cả huyết sắc tố và lượng sắt dự trữ; không nên tự ngừng chỉ vì đã thấy đỡ mệt.
- Bảo quản ngoài tầm với của trẻ: Uống quá liều sắt có thể gây ngộ độc nghiêm trọng.
Nếu đang dùng thuốc hoặc thực phẩm bổ sung khác, nên thông báo cho bác sĩ, dược sĩ để được hướng dẫn sắp xếp thời điểm uống phù hợp.
Thông tin trong bài mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn y tế. Liều bổ sung sắt cần được cá nhân hóa theo độ tuổi, tình trạng sức khỏe và kết quả xét nghiệm, đặc biệt ở trẻ nhỏ và phụ nữ mang thai.
Theo dõi fanpage của Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc để biết thêm thông tin bổ ích khác: https://www.facebook.com/BenhvienHongNgoc/
