Đau gót chân sau đá bóng thường xuất hiện khi chạy nước rút, bật nhảy, đổi hướng hoặc va chạm trong trận đấu. Cơn đau có thể liên quan đến gân Achilles, cân gan chân, phần đệm dưới gót hoặc tổn thương xương. Nhận biết sớm các dấu hiệu và vị trí tổn thương giúp Nhận biết sớm các dấu hiệu và vị trí tổn thương.
Tham vấn chuyên môn: THS.BS - Hoàng Văn Ban, Khoa Ngoại Chấn thương chỉnh hình - Thần kinh sọ não Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc - Phúc Trường Minh.
Lưu ý y khoa: Đau gót chân sau đá bóng không phải lúc nào cũng do vận động nhiều. Nếu cơn đau xuất hiện đột ngột, kèm sưng rõ, khó đi lại hoặc không thể nhón chân bằng bên bị đau, người chơi cần dừng vận động và đi khám sớm để loại trừ tổn thương nặng ở gân Achilles hoặc xương gót.
Đau gót chân sau đá bóng thường do đâu?
Trong bóng đá, gót chân liên tục tham gia vào các động tác chạy, tăng tốc, bật nhảy, tiếp đất và đổi hướng. Vị trí đau là một trong những dấu hiệu giúp định hướng mô nào đang bị kích thích hoặc tổn thương, nhưng người chơi không nên tự kết luận nguyên nhân chỉ dựa vào triệu chứng.
Gân Achilles bị kích thích hoặc tổn thương
Đau ở phía sau gót, đôi khi lan lên phần thấp của bắp chân, thường liên quan đến gân Achilles. Gân này truyền lực từ cơ bắp chân xuống bàn chân nên phải hoạt động mạnh khi cầu thủ tăng tốc, bật nhảy, sút bóng hoặc đẩy người về phía trước.
Nếu gân bị kích thích do vận động lặp lại, người chơi thường thấy đau và cứng sau gót, đau rõ hơn khi chạy, bật nhảy hoặc nhón chân. Trường hợp gân bị rách hoặc đứt thường khởi phát đột ngột trong lúc tăng tốc, tiếp đất hoặc đổi hướng, sau đó xuất hiện đau nhiều, sưng và khó đứng bằng đầu bàn chân.
Cân gan chân bị kích thích sau vận động
Nếu đau tập trung ở mặt dưới gót chân, đặc biệt gần phía trong lòng bàn chân, nguyên nhân thường gặp là viêm cân gan bàn chân. Cân gan chân là dải mô chạy dưới lòng bàn chân và phải chịu lực lặp lại mỗi khi chạy, nhảy hoặc tiếp đất.
Cơn đau thường rõ khi bước những bước đầu tiên sau khi nghỉ lâu hoặc sáng ngủ dậy, sau đó giảm phần nào khi đi lại nhẹ. Người đá bóng nhiều, tăng số buổi chơi nhanh hoặc sử dụng giày đã mòn, thiếu đệm nâng đỡ dễ làm vùng này bị kích thích hơn.
Phần đệm dưới gót bị va đập
Gót chân có một lớp mô mỡ giúp giảm lực khi bàn chân chạm đất. Một cú tiếp đất mạnh, giẫm lên bề mặt cứng hoặc bị đối phương tác động trực tiếp vào gót có thể làm vùng đệm này bị bầm và gây đau khi đứng hoặc đi lại.
Cơn đau thường tập trung ngay giữa mặt dưới gót và xuất hiện khá rõ sau tình huống va chạm. Khác với đau cân gan chân, người chơi có thể không đau nhiều nhất ở những bước đầu tiên sau khi ngủ dậy.
Xương gót bị tổn thương do lực lặp lại
Tần suất đá bóng dày đặc, kết hợp nhiều lần chạy và bật nhảy, có thể tạo lực lặp lại lên xương gót. Khi xương chưa kịp thích nghi với cường độ vận động, các tổn thương nhỏ có thể hình thành và tiến triển thành nứt xương do quá tải.
Người chơi thường thấy đau sâu tại một vùng tương ở vùng gót, đau hơn khi chạy, đứng hoặc đi lại và ngày càng dễ xuất hiện qua các buổi tập. Trường hợp này khác với cảm giác mỏi chân thông thường vì cơn đau có xu hướng kéo dài và tái diễn khi tiếp tục chịu lực.
Đau gót chân sau đá bóng nên làm gì?
Khi gót bắt đầu đau rõ trong hoặc sau trận đấu, người chơi nên giảm ngay các động tác chạy nước rút, bật nhảy và đổi hướng làm cơn đau xuất hiện. Việc cố đá tiếp khiến vùng đang tổn thương tiếp tục chịu lực và có thể làm triệu chứng kéo dài hơn.
Trong những ngày đầu, cách xử trí cần dựa vào mức độ đau và nguyên nhân nghi ngờ. Người chơi có thể thực hiện một số bước sau nếu không có dấu hiệu chấn thương nặng:
- Dừng đá bóng nếu chạy hoặc bật nhảy làm gót đau rõ.
- Hạn chế đứng, đi bộ đường dài và các hoạt động gây đau nhưng vẫn duy trì vận động nhẹ nếu đi lại không khó khăn.
- Khi gót đau hoặc sưng sau vận động, chườm lạnh qua khăn tối đa khoảng 20 phút mỗi lần; không đặt đá trực tiếp lên da.
- Mang giày vừa chân, đế còn độ đàn hồi và có phần gót nâng đỡ tốt; tránh tiếp tục dùng đôi giày đã mòn nhiều.
- Không tự xoa bóp mạnh, nắn chỉnh hoặc cố kéo giãn nếu cơn đau xuất hiện đột ngột kèm sưng và yếu chân.
- Không tự dùng thuốc kéo dài hoặc tiêm thuốc vào vùng gót khi chưa được bác sĩ đánh giá.
Khi cơn đau đã giảm và việc đi lại bình thường hơn, bài tập kéo giãn hoặc tăng sức mạnh cần được lựa chọn theo nguyên nhân. Với viêm gân Achilles, tập tăng sức mạnh cho gân và cơ bắp chân là một phần quan trọng của quá trình phục hồi; còn đau cân gan chân thường cần kết hợp kéo giãn cân gan chân, cơ bắp chân và điều chỉnh giày dép.
Những dấu hiệu đau gót chân cần đi khám
Người chơi nên đi khám sớm nếu cơn đau không giống cảm giác ê mỏi thông thường sau vận động. Đặc biệt, đau xuất hiện đột ngột sau một động tác tăng tốc, bật nhảy hoặc đổi hướng có thể liên quan đến tổn thương gân Achilles hoặc xương và không nên tiếp tục thử chạy để kiểm tra chân.
Các dấu hiệu cần lưu ý gồm:
- Đau dữ dội xuất hiện ngay trong lúc đá bóng.
- Gót hoặc vùng sau cổ chân sưng, bầm tím nhiều.
- Không thể đi lại bình thường hoặc không thể nhón chân bằng bên bị đau.
- Bàn chân hoặc cổ chân biến dạng sau va chạm.
- Đau tập trung sâu tại một điểm trên xương và ngày càng rõ qua nhiều buổi đá.
- Bàn chân tê, giảm cảm giác hoặc lạnh bất thường.
- Cơn đau ngày càng nhiều, tái phát liên tục hoặc không cải thiện sau khoảng 2 tuần chăm sóc tại nhà.
Bác sĩ thường hỏi vị trí và thời điểm xuất hiện đau, tình huống gây chấn thương cũng như lịch vận động gần đây trước khi khám trực tiếp vùng gót. Khi cần loại trừ tổn thương xương hoặc đánh giá gân và mô mềm, bác sĩ có thể chỉ định X-quang, siêu âm hoặc MRI tùy trường hợp.
Phục hồi trước khi trở lại đá bóng
Việc hết đau khi nghỉ không đồng nghĩa gót chân đã sẵn sàng cho một trận bóng với nhiều lần tăng tốc và đổi hướng. Người chơi cần lấy lại dần khả năng vận động cổ chân, sức mạnh cơ bắp chân và khả năng thực hiện các động tác đặc trưng của bóng đá trước khi trở lại cường độ cũ.
Quá trình tập thường đi từ các động tác đơn giản đến phức tạp hơn. Tùy tổn thương, người chơi có thể bắt đầu bằng vận động cổ chân và bài tập sức mạnh phù hợp, sau đó mới tăng dần sang nhón gót, chạy nhẹ, tăng tốc, bật nhảy và đổi hướng.
Trước khi đá bóng trở lại, nên bảo đảm:
- Đi bộ và lên xuống cầu thang không còn đau rõ.
- Có thể nhón gót nhiều lần mà chân không yếu hoặc đau hơn đáng kể.
- Cổ chân gập, duỗi và vận động gần như bình thường.
- Chạy nhẹ, tăng tốc, bật nhảy và đổi hướng được kiểm soát tốt.
- Một buổi tập thử không khiến gót đau rõ hơn trong buổi tập hoặc vào ngày hôm sau.
Để giảm nguy cơ tái phát, người chơi nên tăng thời gian và cường độ đá bóng từng bước thay vì trở lại đá xuyên suốt 1 trận bóng. Người chơi cần chọn giày vừa chân, đế chưa mòn nhiều và phù hợp với mặt sân; nếu vừa nghỉ thi đấu một thời gian dài, nên dành vài buổi để cơ và gân làm quen lại với chạy, bật nhảy và đổi hướng.
Thăm khám và phục hồi đau gót chân sau đá bóng tại Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc
Với đau gót chân kéo dài hoặc ảnh hưởng đến vận động, người chơi có thể đến Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc - Phúc Trường Minh để được thăm khám và đánh giá nguyên nhân. Bác sĩ sẽ khai thác vị trí đau, thời điểm xuất hiện, tình huống chấn thương, lịch đá bóng gần đây và kiểm tra điểm đau, sưng, khả năng gập duỗi cổ chân cũng như sức mạnh khi nhón gót; chẩn đoán hình ảnh được chỉ định khi cần làm rõ tổn thương.
Tùy tình trạng chấn thương và mức độ hạn chế vận động, bác sĩ có thể chỉ định tập phục hồi chức năng để giảm đau, cải thiện khả năng vận động, tăng sức mạnh cơ và hỗ trợ người bệnh trở lại sinh hoạt, chơi thể thao an toàn hơn. Tại bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc, người bệnh được hướng dẫn các bài tập phục hồi chức năng sau chấn thương thể thao kết hợp với phương pháp vật lý trị liệu phù hợp với tình trạng cụ thể.
Câu hỏi thường gặp về đau gót chân sau đá bóng
Đau gót chân sau đá bóng có phải do giày không?
Giày đá bóng không phù hợp có thể góp phần làm gót chân đau, đặc biệt khi giày quá chật, phần sau giày cọ vào gót hoặc đế đã mòn và giảm khả năng hấp thu lực. Tuy nhiên, đau kéo dài không nên chỉ quy cho giày vì gân Achilles, cân gan chân hoặc xương gót cũng có thể là nguồn gây đau.
Đau gót chân rồi hôm sau hết có đá bóng tiếp được không?
Người chơi không nên chỉ dựa vào việc hết đau khi nghỉ để quyết định trở lại sân. Nếu chạy, bật nhảy, nhón gót hoặc đổi hướng vẫn làm đau trở lại, vùng gót chưa sẵn sàng cho cường độ của một trận bóng và cần giảm vận động thêm.
Có nên massage gót chân ngay sau khi đá bóng?
Massage nhẹ không phải cách xử trí phù hợp cho mọi nguyên nhân đau gót chân. Nếu đau xuất hiện đột ngột sau chấn thương, kèm sưng nhiều, bầm tím hoặc yếu khi nhón chân, không nên xoa bóp mạnh mà cần đi khám để loại trừ rách gân hoặc tổn thương xương.
Đau phía sau và đau dưới gót khác nhau thế nào?
Đau phía sau gót thường liên quan nhiều hơn đến gân Achilles hoặc vùng gân bám vào xương gót, trong khi đau mặt dưới gót thường gặp ở cân gan chân hoặc phần đệm gót. Vị trí đau chỉ giúp định hướng ban đầu; bác sĩ vẫn cần kết hợp cách khởi phát, điểm đau khi khám và các dấu hiệu vận động để xác định nguyên nhân.
Bao lâu sau đau gót chân mới đá bóng trở lại?
Không có một mốc thời gian chung cho tất cả trường hợp vì thời gian phục hồi phụ thuộc loại và mức độ tổn thương. Người chơi nên trở lại theo khả năng thực tế của chân, khi các hoạt động cơ bản, chạy, bật nhảy và đổi hướng không làm đau rõ trở lại và sức mạnh đã được phục hồi phù hợp.
Kết luận
Đau gót chân sau đá bóng có thể xuất phát từ gân Achilles, cân gan chân, phần đệm dưới gót hoặc tổn thương xương sau các động tác chạy, bật nhảy và đổi hướng lặp lại. Người chơi nên giảm hoạt động gây đau và phục hồi sức mạnh từng bước; nếu đau xuất hiện đột ngột, ảnh hưởng đi lại, không nhón chân được hoặc kéo dài dù đã giảm vận động, cần đi khám để xác định mức độ tổn thương trước khi trở lại sân.
Tài liệu tham khảo
- Koc TA Jr, Bise CG, Neville C, et al. Heel Pain – Plantar Fasciitis: Revision 2023. Journal of Orthopaedic & Sports Physical Therapy, 2023.https://www.jospt.org/doi/10.2519/jospt.2023.0303
- Chimenti RL, Neville C, Houck J, et al. Achilles Pain, Stiffness, and Muscle Power Deficits: Midportion Achilles Tendinopathy Revision – 2024. Journal of Orthopaedic & Sports Physical Therapy, 2024.https://www.jospt.org/doi/10.2519/jospt.2024.0302
- American Academy of Orthopaedic Surgeons. Heel Pain.https://www.orthoinfo.org/diseases--conditions/heel-pain/
- American Academy of Orthopaedic Surgeons. Achilles Tendon Rupture (Tear).https://www.orthoinfo.org/diseases--conditions/achilles-tendon-rupture-tear/
- NHS. Heel pain.https://www.nhs.uk/symptoms/foot-pain/heel-pain/
- Silbernagel KG, Thomeé R, Eriksson BI, Karlsson J. Continued Sports Activity, Using a Pain-Monitoring Model, During Rehabilitation in Patients With Achilles Tendinopathy. American Journal of Sports Medicine, 2007.https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/17307888/
