“Cân não” xử trí ca hẹp tắc đa mạch máu ở cụ bà 93 tuổi

93 tuổi, nhiều mạch máu trong cơ thể cùng bị hẹp, mỗi quyết định can thiệp đều tiềm ẩn rủi ro. Nhưng nhờ chiến lược phù hợp, các bác sĩ BVĐK Hồng Ngọc đã giúp cụ bà giảm đau, từng bước lấy lại vận động.

Đau chân, tức ngực ở tuổi 93: Khi nhiều mạch máu trong cơ thể cùng “gặp vấn đề”

Cụ T (93 tuổi, Thái Nguyên) nhập viện trong tình trạng đau chân kéo dài, kèm tức ngực và khó thở. Trước đó, cụ đã có 6 năm sống chung với tăng huyết áp, một yếu tố nguy cơ âm thầm ảnh hưởng đến hệ mạch máu.

Ban đầu, các triệu chứng xuất hiện rải rác, không quá rõ ràng nên chưa được chú ý. Tuy nhiên, vài tháng gần gây tình trạng đau chân càng tăng lên khiến việc đi lại trở nên khó khăn và ảnh hưởng đến sinh hoạt hàng ngày.

Tại Bệnh viện Đa Khoa Hồng Ngọc ghi nhận bệnh nhân đau nhức, nóng đỏ các đầu ngón chân, đặc biệt ở chân trái. Đây là biểu hiện cho thấy lượng máu nuôi chi dưới đã suy giảm đáng kể trong suốt thời gian dài.

Kết quả thăm khám cho thấy tình trạng xơ vữa mạch máu lan rộng, ảnh hưởng đến nhiều hệ mạch trong cơ thể. Bệnh nhân bị hẹp tắc hoàn toàn động mạch nuôi chân, nguyên nhân trực tiếp gây thiếu máu chi dưới nghiêm trọng. Đồng thời, trên các thăm dò tầm soát, các bác sĩ cũng ghi nhận hẹp 3 thân động mạch vành nuôi tim với mức hẹp cao nhất khoảng 70%, kèm theo hẹp nhẹ ở một số mạch máu nuôi não.

Hẹp tắc động mạch chi dưới gây đau nhức, nóng đỏ các đầu ngón chân (Nguồn ảnh: shutterstock) 

Theo ThS.BS. Nguyễn Đình Công - Phó khoa Tim mạch, Tim mạch can thiệp BVĐK Hồng Ngọc Phúc Trường Minh, ở người cao tuổi, bệnh lý mạch máu thường tiến triển âm thầm trong nhiều năm. Khi xuất hiện triệu chứng, tổn thương thường đã lan rộng, khiến việc điều trị trở nên phức tạp hơn rất nhiều.

“Với trường hợp của cụ T, nếu không được can thiệp kịp thời, nguy cơ hoại tử đầu ngón chân, thậm chí phải cắt cụt chi là rất cao” - bác sĩ Công cho biết thêm.

“Cân não” trước can thiệp: Bài toán khó đảm bảo an toàn ở bệnh nhân rất cao tuổi

Trên nền bệnh lý xơ vữa lan rộng, việc lựa chọn hướng điều trị trở thành bài toán khó.

Với tình trạng thiếu máu chi dưới rõ rệt, việc can thiệp để khôi phục dòng máu là cần thiết nhằm giảm đau và giúp bệnh nhân đi lại tốt hơn. Tuy nhiên, thách thức của ca bệnh không chỉ nằm ở việc có can thiệp hay không, mà là can thiệp như thế nào để đảm bảo an toàn tối đa. 

Can thiệp diễn ra ở chi dưới nhưng rủi ro lại nằm ở tim bởi bệnh nhân có tổn thương mạch vành nên chỉ một biến động nhỏ về huyết áp hoặc sự hình thành cục máu đông trong quá trình can thiệp cũng có thể dẫn đến các biến chứng nguy hiểm như nhồi máu cơ tim, suy tim… thậm chí ngừng tim. 

Việc lựa chọn hướng điều trị trở thành bài toán khó ở bệnh nhân lớn tuổi

Quá trình can thiệp cũng đặt ra yêu cầu rất cao về mặt kỹ thuật bởi ở người cao tuổi có tiền sử tăng huyết áp kéo dài, thành mạch thường xơ cứng, kém đàn hồi nên dễ tổn thương hơn. Mạch máu vốn đã ngoằn ngoèo lại bị xơ vữa sẽ khiến việc đưa dụng cụ vào can thiệp gặp khó khăn, chỉ cần 1 thao tác thiếu chính xác cũng có nguy cơ rách mạch hoặc chảy máu.

Vì vậy, ngay sau khi hội chẩn, ê kíp đã nhanh chóng tiến hành xây dựng kế hoạch can thiệp chi tiết với sự phối hợp chặt chẽ của đa chuyên khoa như tim mạch can thiệp, hồi sức tích cực và gây mê. Từ đó, mọi tình huống như biến động huyết áp, rối loạn nhịp tim hay biến cố tim mạch đều được ê kíp lường trước, có phương án xử trí sẵn sàng, cùng quy trình phản ứng nhanh sẽ được kích hoạt ngay lập tức nếu cần. 

Trong suốt quá trình can thiệp, chỉ số huyết áp và nhịp tim được theo dõi chặt chẽ để duy trì ổn định. Từng thao được tiến hành thận trọng, chính xác nhằm giảm tác động lên thành mạch và giảm nguy cơ hình thành hoặc làm di chuyển cục máu đông. 

Lượng thuốc cản quang cũng được tính toán kỹ lưỡng, phù hợp với thể trạng người bệnh từ đó hạn chế ảnh hưởng đến chức năng thận, cơ quan vốn rất dễ bị tổn thương ở người cao tuổi. 

Sau 60 phút, ê kíp đã đặt stent thành công, tái lập dòng máu xuống chi dưới. Nhờ đó, tình trạng tưới máu được cải thiện rõ rệt, cơn đau giảm dần và bệnh nhân từng bước lấy lại khả năng vận động. 

Sau can thiệp, cụ T tiếp tục được theo dõi sát chức năng thận và nguy cơ chảy máu, đồng thời duy trì điều trị thuốc và xây dựng kế hoạch hồi phục phù hợp với thể trạng để giữ ổn định kết quả lâu dài, hạn chế nguy cơ tái hẹp. 

Từ thực tế này, các bác sĩ khuyến cáo, những dấu hiệu như đau chân, tức ngực hay khó thở ở người cao tuổi không nên bị xem nhẹ, bởi đây có thể là biểu hiện của bệnh lý mạch máu tiến triển âm thầm. Thăm khám sớm giúp phát hiện bệnh kịp thời và lựa chọn hướng điều trị phù hợp, từ đó giảm nguy cơ biến chứng nguy hiểm.