Bàn chân khoèo bẩm sinh là dị tật ở trẻ sơ sinh gây biến dạng cấu trúc bàn chân, ảnh hưởng đến khả năng đi lại, vận động và thẩm mỹ. Bài viết này sẽ cung cấp những thông tin hữu ích về nguyên nhân, triệu chứng, cách chẩn đoán và các phương pháp điều trị bàn chân khoèo bẩm sinh.
Khái niệm bàn chân khoèo bẩm sinh
Bàn chân khoèo bẩm sinh là dị tật khiến xương sên bị biến dạng, xương ghe lệch vào trong, làm bàn chân của trẻ cong vào trong thay vì thẳng xuống như bình thường. Tình trạng này thường xuất hiện ở trẻ sơ sinh do sự phát triển không đồng đều trong thai kỳ. Vì cấu trúc bất thường, xương bàn chân của trẻ bị ảnh hưởng thường nhỏ hơn và có hình dạng khác biệt so với trẻ khỏe mạnh. Ngoài ra, các cơ, gân, dây thần kinh, và mạch máu cũng bị ép chặt, làm cho bàn chân khó di chuyển linh hoạt.
Bàn chân khoèo bẩm sinh là dị tật khiến xương sên bị biến dạng, xương ghe lệch vào trong
Nguyên nhân gây bàn chân khoèo bẩm sinh
Nguyên nhân gây ra tình trạng bàn chân khoèo bẩm sinh hiện vẫn chưa được xác định rõ ràng. Tuy nhiên, nhiều nghiên cứu cho thấy tình trạng này có thể xuất phát từ áp lực bất thường bên trong tử cung trong thai kỳ. Một số yếu tố làm tăng nguy cơ này bao gồm:
- Di truyền: Gia đình có tiền sử bàn chân khoèo khiến trẻ dễ mắc hơn.
- Môi trường tử cung bất lợi: Sử dụng chất kích thích, nhiễm trùng hoặc tiếp xúc với vi khuẩn có hại trong thai kỳ làm tăng nguy cơ cho thai nhi.
- Các yếu tố khác: Mẹ mắc đái tháo đường thai kỳ, từng thực hiện chọc ối hoặc do vị trí thai nhi nằm không thuận lợi trong bụng mẹ, màng ối co kéo và dây rốn chèn ép lên bàn chân.
Bàn chân khoèo bẩm sinh xuất phát từ áp lực bất thường bên trong tử cung trong thai kỳ
Những yếu tố này gây ảnh hưởng đến sự phát triển bình thường của bàn chân thai nhi, dẫn đến tình trạng bàn chân khoèo.
Dấu hiệu bàn chân khoèo bẩm sinh
Bàn chân khoèo bẩm sinh được nhận biết dễ dàng ngay từ khi trẻ vừa chào đời thông qua quan sát. Một hoặc cả hai bàn chân của trẻ bị cong vào bên trong là dấu hiệu rõ rệt nhất, cho thấy trẻ có nguy cơ mắc dị tật cơ xương khớp này. Ngoài ra, một số biểu hiện lâm sàng khác đi kèm, bao gồm:
- Có nếp nhăn sâu trong lòng bàn chân.
- Bàn chân và bắp chân ngắn hơn so với mức bình thường.
- Cơ bắp chân yếu hoặc nhỏ hơn bên không bị ảnh hưởng.
- Vòm bàn chân cao bất thường, khiến bàn chân cứng và khó di chuyển linh hoạt.
- Mắt cá chân bị cứng, giảm khả năng vận động.
- Ngón chân cái có kích thước nhỏ hơn hoặc ngắn hơn đáng kể so với bình thường.
- Một số trường hợp nghiêm trọng có thể xuất hiện tình trạng teo cơ ở vùng cẳng chân, thậm chí liệt.
Một hoặc cả 2 bàn chân của trẻ bị nghiêng vào trong đối với phần trước và giữa của bàn chân
Trường hợp bàn chân khoèo bẩm sinh vô căn không kèm bệnh lý thường không gây đau đớn cho trẻ trong những năm đầu đời. Trẻ vẫn có thể hoạt động bình thường, nhưng chân bị khoèo sẽ phát triển không đều và nhỏ hơn so với chân còn lại. Vì vậy, việc phát hiện sớm và điều trị kịp thời rất quan trọng, giúp cải thiện chức năng vận động và hình dáng bàn chân, mang lại cho trẻ khả năng di chuyển linh hoạt khi trưởng thành.
Các phương pháp điều trị bàn chân khoèo bẩm sinh
Dùng băng keo và nẹp cố định
Đây là phương pháp điều trị không xâm lấn, phù hợp cho trẻ mắc dị tật bàn chân dạng nhẹ, như bàn chân áp hoặc vẹo gót ngoài. Liệu pháp này hiệu quả nhất khi được thực hiện sớm, từ 1-2 tuần sau khi trẻ chào đời.
Quá trình điều trị bao gồm:
- Bác sĩ nắn chỉnh lại cấu trúc bàn chân.
- Sử dụng băng keo để cố định bàn chân.
- Đeo nẹp để giữ chân ở vị trí đúng.
Trẻ cần mang nẹp và băng keo liên tục trong suốt quá trình điều trị, thời gian tùy thuộc vào mức độ cong vẹo của bàn chân. Mỗi tuần, trẻ cần tái khám để bác sĩ theo dõi tiến triển, hướng dẫn tập luyện và điều chỉnh nẹp nếu cần. Nếu trẻ có dấu hiệu cơ yếu hoặc cơ co rút, bác sĩ sẽ kết hợp các bài tập tăng cường sức mạnh cơ và massage trị liệu. Khi bàn chân được chỉnh về đúng vị trí với cơ bắp đủ khỏe, trẻ có thể đi lại bình thường.
Thời gian điều trị thường kéo dài khoảng 3-5 tuần, tùy thuộc vào tình trạng cụ thể của trẻ.
Phương pháp bó bột Ponseti
Phương pháp Ponseti áp dụng trong điều trị bàn chân khoèo bẩm sinh bằng nắn chỉnh nhẹ nhàng, sau đó bó bột để duy trì kết quả nắn. Để đạt kết quả tối ưu nhất, trẻ cần được điều trị ngay trong vài tuần đầu sau sinh, khi gân và dây chằng còn mềm dẻo. Tỷ lệ thành công có thể lên đến 95% nếu thực hiện sớm và trẻ tuân thủ mang giày nẹp đúng hướng dẫn.
Phương pháp bó bột Ponseti điều trị hiệu quả dị tật bàn chân khoèo bẩm sinh
Quá trình điều trị bằng phương pháp bó bột Ponseti, bao gồm:
- Bác sĩ đánh giá mức độ cong vẹo bằng thang điểm Pirani, từ đó tiên lượng số lần bó bột cần thiết.
- Mỗi tuần, trẻ được bó bột và kiểm tra để chỉnh dần các biến dạng bàn chân.
- Sau khi tháo bột, trẻ cần mang nẹp suốt ngày và đêm trong 3 tháng đầu. Sau đó, chỉ cần mang nẹp vào ban đêm (12 giờ) và vài giờ ban ngày (lúc ngủ) cho đến khi trẻ 3-4 tuổi.
Hướng dẫn chăm sóc sau khi bó bột:
- Kiểm tra đầu ngón chân, đảm bảo hồng hào, không sưng, không bầm tím.
- Theo dõi xem bột có bị tuột hoặc bị hỏng trong quá trình điều trị.
- Giữ bột khô ráo, tránh để nước hoặc nước tiểu thấm vào.
Phẫu thuật
Trong các trường hợp bàn chân bị biến dạng nặng hoặc các phương pháp bảo tồn không mang lại hiệu quả thì cần áp dụng phẫu thuật. Quy trình này bao gồm:
- Trước phẫu thuật, trẻ sẽ được bó bột trong 5-8 tuần để chỉnh bàn chân về vị trí an toàn cho ca mổ. Sau đó, bác sĩ thực hiện phẫu thuật cắt gân gót chân qua da để nắn chỉnh và cố định bàn chân.
- Sau phẫu thuật, trẻ được bó bột thêm 3 tuần để ổn định cấu trúc bàn chân và chăm sóc vết thương.
- Sau khi tháo bột, trẻ cần tập vật lý trị liệu và tiếp tục mang nẹp theo chỉ định để đảm bảo bàn chân phát triển tốt.
Bàn chân khoèo bẩm sinh là dị tật thường gặp ở trẻ sơ sinh, chủ yếu xuất hiện ở một bên chân và không gây đau đớn ngay từ đầu. Tuy nhiên, sự bất thường về cấu trúc bàn chân gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sự phát triển thể chất của trẻ. Theo thời gian, tình trạng này có thể gây teo cơ bắp chân, suy giảm chức năng cổ chân, gây khó khăn trong việc đi lại. Trẻ thường không thể bước bằng lòng bàn chân, dẫn đến dáng đi bất thường, sự bất đối xứng giữa hai chân, khó khăn trong việc mang giày, ảnh hưởng lớn đến chất lượng cuộc sống.
Hiện nay, BVĐK Hồng Ngọc là đơn vị y tế điều trị bàn chân khoèo bẩm sinh được đông đảo khách hàng tin chọn và đánh giá cao cả về chất lượng chuyên môn lẫn dịch vụ, với:
BVĐK Hồng Ngọc có các phương pháp điều trị tiên tiến cho trẻ mắc bàn chân khoèo bẩm sinh
- Đội ngũ bác sĩ giỏi chuyên môn: Các bác sĩ có kinh nghiệm làm việc tại các bệnh viện lớn như Bạch Mai, Việt Đức, Viện Đại học Y Hà Nội…
- Trang thiết bị hiện đại: Hệ thống máy móc liên tục được cập nhật thế hệ mới, hỗ trợ tối đa trong điều trị và phục hồi chức năng khớp.
- Dịch vụ tiện ích: Không gian đạt tiêu chuẩn bệnh viện - khách sạn 5 sao; hỗ trợ bảo hiểm nhanh chóng; làm việc cả Thứ Bảy, Chủ Nhật mà không phát sinh chi phí.
Nếu trẻ có các triệu chứng nghi ngờ mắc bàn chân khoèo bẩm sinh, hãy liên hệ hotline 0912002131 hoặc 0949646556 để được thăm khám và điều trị sớm, bảo vệ sức khỏe xương khớp ngay từ giai đoạn đầu!
**Lưu ý: Những thông tin cung cấp trong bài viết của Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc mang tính chất tham khảo, không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc điều trị y khoa. Người bệnh không được tự ý mua thuốc để điều trị. Để biết chính xác tình trạng bệnh lý, người bệnh cần tới các bệnh viện để được bác sĩ thăm khám trực tiếp, chẩn đoán và tư vấn phác đồ điều trị hợp lý.
Theo dõi fanpage của Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc để biết thêm thông tin bổ ích khác: https://www.facebook.com/BenhvienHongNgoc
