Những ai dễ bị ảnh hưởng bởi nắng nóng?
Bất kỳ ai cũng có thể gặp vấn đề sức khỏe khi tiếp xúc với nhiệt độ cao. Nguy cơ tăng ở trẻ nhỏ, người cao tuổi, phụ nữ mang thai, người có bệnh tim mạch, bệnh thận, đái tháo đường hoặc hạn chế khả năng tự chăm sóc. Người lao động, tập luyện trong môi trường nóng và người sống trong nhà thiếu phương tiện làm mát cũng cần chú ý bảo vệ sức khỏe.
Một số thuốc có thể ảnh hưởng đến khả năng tiết mồ hôi, cân bằng nước hoặc điều hòa thân nhiệt. Nếu đang dùng thuốc lợi tiểu, thuốc điều trị tim mạch, thuốc an thần hoặc thuốc chống trầm cảm, bạn nên hỏi bác sĩ về kế hoạch chăm sóc trong ngày nóng. Không tự ngừng thuốc hoặc đổi liều. Người thân cần chủ động kiểm tra người sống một mình và hỗ trợ họ tiếp cận nước uống, nơi nghỉ mát.
Trời nắng nóng, ai cũng cần bảo vệ sức khỏe
1. Chọn trang phục thoáng và bảo vệ da khỏi tia UV
Khi ra ngoài, nên mặc quần áo rộng, nhẹ, thoáng, kết hợp mũ rộng vành và kính chống tia UV. Trang phục che phủ da giúp giảm tiếp xúc trực tiếp với ánh nắng. Tránh mặc nhiều lớp dày hoặc quần áo bó sát khiến cơ thể khó thoát nhiệt. Nếu công việc yêu cầu đồ bảo hộ, cần bố trí thêm thời gian nghỉ và làm mát.
Với vùng da không được che phủ, dùng kem chống nắng phổ rộng, chống nước, SPF từ 30. Thoa trước khi ra ngoài khoảng 15 phút theo hướng dẫn sản phẩm và thoa lại khoảng mỗi 2 giờ khi ở ngoài trời, hoặc sau khi bơi, ra nhiều mồ hôi và lau bằng khăn. Kem chống nắng không thay thế bóng râm, trang phục che chắn hay các biện pháp phòng sốc nhiệt.
2. Uống nước đều đặn theo nhu cầu
Hãy uống nước rải đều trong ngày và mang theo nước khi ra ngoài. Khi làm việc hoặc vận động trong môi trường nóng, không nên đợi đến lúc khát nhiều mới uống. Nước mát có thể sử dụng để bù dịch, không cần tránh chỉ vì lo gây “co dạ dày”. Hạn chế rượu bia và tránh dùng nước ngọt làm nguồn nước uống chính.
Không có một lượng nước cố định phù hợp với mọi người. Với người trưởng thành khỏe mạnh làm việc cường độ vừa trong môi trường nóng dưới 2 giờ, NIOSH gợi ý khoảng 240 ml mỗi 15 - 20 phút. Đây là hướng dẫn theo hoàn cảnh lao động, không phải lượng nước cần uống suốt cả ngày. Tránh ép uống quá nhiều trong thời gian ngắn. Người được chỉ định hạn chế dịch cần hỏi bác sĩ về lượng uống khi trời nóng.
Uống nước và các chất điện giải giúp bổ sung chất lỏng
3. Bổ sung điện giải khi có nhu cầu
Đổ mồ hôi làm cơ thể mất cả nước và điện giải, nhưng không phải cứ trời nóng là cần uống nước thể thao hoặc oresol. Với sinh hoạt thông thường và thời gian vận động ngắn, nước lọc cùng các bữa ăn cân bằng thường có thể đáp ứng nhu cầu. Người ra nhiều mồ hôi liên tục trong nhiều giờ có thể cần đồ uống bổ sung điện giải phù hợp.
Không tự uống viên muối hoặc pha nước muối đậm để chống mất nước. Nếu dùng oresol, phải pha đúng lượng nước ghi trên bao bì, không tự thêm đường, muối hoặc chia gói bằng cách ước lượng. Người có bệnh thận, suy tim hoặc chế độ ăn hạn chế muối cần hỏi nhân viên y tế trước khi tăng lượng điện giải.
4. Điều chỉnh giờ làm việc và tập luyện
Ưu tiên công việc ngoài trời, đi bộ hoặc tập thể dục vào sáng sớm hay chiều muộn khi điều kiện đã dịu hơn. Theo dõi dự báo thời tiết và cảnh báo nắng nóng để thay đổi kế hoạch. Không nên cho rằng chỉ cần tránh khoảng 11 - 14 giờ là đã an toàn, vì nhiệt độ và độ ẩm cao có thể kéo dài sang buổi chiều.
Nếu bắt buộc làm việc ngoài trời, cần bố trí bóng râm, nước uống gần nơi làm việc và các đợt nghỉ để cơ thể hồi phục. Thời gian nghỉ nên tăng khi trời nóng hơn, độ ẩm cao, công việc nặng hoặc phải mặc đồ bảo hộ. Người quản lý cần điều chỉnh khối lượng công việc theo điều kiện thực tế.
5. Giảm cường độ và dành thời gian thích nghi với nóng
Khi mới bắt đầu làm việc hoặc tập luyện trong môi trường nóng, hãy tăng thời lượng và cường độ từ từ trong những ngày tiếp theo. Không cố giữ mức vận động như trong thời tiết mát. Người vừa nghỉ dài ngày, mới ốm dậy hoặc thiếu ngủ cũng cần điều chỉnh hoạt động theo thể trạng.
Dừng hoạt động nếu xuất hiện đau đầu, chóng mặt, buồn nôn, yếu sức hoặc chuột rút. Di chuyển đến nơi mát và nhờ người hỗ trợ thay vì cố hoàn thành công việc. Nếu sau gắng sức có đau cơ nhiều, yếu bất thường hoặc nước tiểu màu trà, cần đi khám ngay vì có thể liên quan đến tổn thương cơ và thận.
6. Giữ nơi ở mát và chủ động làm mát cơ thể
Ban ngày, che rèm ở cửa sổ có nắng chiếu trực tiếp và giảm sử dụng thiết bị tỏa nhiệt không cần thiết. Mở cửa thông gió khi không khí ngoài trời mát hơn trong nhà. Có thể tắm nước mát, làm ẩm da hoặc dùng khăn mát để hỗ trợ hạ nhiệt. Nếu nhà quá nóng, hãy tìm nơi có điều hòa hoặc không gian mát phù hợp để nghỉ.
Quạt giúp tạo cảm giác dễ chịu nhưng không bảo đảm phòng bệnh do nóng khi phòng quá nóng. Hiệu quả còn phụ thuộc nhiệt độ, độ ẩm và khả năng tiết mồ hôi. Không nên tiếp tục chịu nóng chỉ vì đã bật quạt, đặc biệt khi xuất hiện mệt, chóng mặt hoặc buồn nôn. Lúc này cần chuyển đến nơi mát hơn và theo dõi triệu chứng.
Chọn môi trường mát mẻ để nghỉ ngơi và làm việc
Phân biệt kiệt sức do nóng và sốc nhiệt
Kiệt sức do nóng thường gây mệt, đau đầu, chóng mặt, buồn nôn, khát nhiều, vã mồ hôi hoặc chuột rút. Người bệnh cần ngừng hoạt động và được làm mát ngay. Sốc nhiệt là tình trạng cấp cứu, có thể biểu hiện bằng lú lẫn, nói khó, hành vi bất thường, co giật hoặc mất ý thức sau tiếp xúc nóng. Người bị sốc nhiệt vẫn có thể đổ mồ hôi.
Không chờ da khô hoặc nhiệt kế báo đến một mức cụ thể mới gọi cấp cứu. Thay đổi ý thức trong môi trường nóng là dấu hiệu nguy hiểm. Sốc nhiệt khác với đột quỵ não, dù cả hai đều cần được xử trí khẩn và không thể phân biệt chắc chắn chỉ qua quan sát tại nhà.
Cách xử trí khi có biểu hiện bệnh do nóng
Khi người bệnh còn tỉnh táo và nuốt bình thường
Đưa người bệnh đến nơi mát, cho nghỉ và cởi bớt quần áo không cần thiết. Làm ướt da bằng nước mát kết hợp quạt để tăng thoát nhiệt. Có thể cho uống từng ngụm nước mát hoặc đồ uống bù điện giải phù hợp nếu họ hoàn toàn tỉnh, không nôn và nuốt bình thường. Luôn có người ở bên theo dõi.
Nếu triệu chứng nặng lên, nôn nhiều, không uống được hoặc không cải thiện sau khoảng 30 phút làm mát, cần được hỗ trợ y tế khẩn. Người có bệnh nền, trẻ nhỏ và người cao tuổi nên được đánh giá sớm hơn nếu có biểu hiện đáng lo, không cần chờ đủ thời gian.
Khi nghi ngờ sốc nhiệt
Gọi 115 ngay và làm mát trong lúc chờ cấp cứu. Đưa người bệnh ra khỏi nguồn nóng, cởi bớt quần áo, liên tục làm ướt da bằng nước mát hoặc lạnh và quạt. Có thể bổ sung túi lạnh bọc vải ở cổ, nách và bẹn, nhưng không chỉ chườm vài vị trí rồi ngừng làm mát toàn thân.
Không cho người lú lẫn, co giật hoặc bất tỉnh ăn uống. Không dùng thuốc hạ sốt như paracetamol để điều trị sốc nhiệt. Nếu người bệnh không đáp ứng và không thở bình thường, làm theo hướng dẫn hồi sức của nhân viên điều phối cấp cứu.
Lưu ý khi chăm sóc trẻ nhỏ trong ngày nóng
Không để trẻ một mình trong ô tô, kể cả khi xe đỗ dưới bóng râm hoặc đã hé cửa kính. Hạn chế đưa trẻ ra nắng kéo dài và thường xuyên kiểm tra tình trạng tỉnh táo, bú uống, tiểu tiện. Với trẻ dưới 6 tháng bú mẹ hoàn toàn, có thể tăng số cữ bú theo nhu cầu, không tự bổ sung nước để “chống nóng”. Không pha loãng sữa công thức hơn hướng dẫn.
Nếu trẻ lừ đừ, khó đánh thức, bỏ bú, tiểu ít rõ rệt hoặc thở bất thường, cần được thăm khám ngay. Khi cần tư vấn kế hoạch chăm sóc trong mùa nóng cho trẻ, người cao tuổi hoặc người có bệnh nền, bạn có thể trao đổi với bác sĩ tại Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc.
Lưu ý y khoa: Nội dung mang tính tham khảo, không thay thế cho chẩn đoán hoặc điều trị. Sốc nhiệt là tình trạng cấp cứu. Khi nghi ngờ, cần gọi hỗ trợ và làm mát ngay, không chờ triệu chứng tự hết.
Theo dõi fanpage của Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc để biết thêm thông tin bổ ích khác:
https://www.facebook.com/BenhvienHongNgoc/
Những thông tin cung cấp trong bài viết của Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc chỉ có tính chất tham khảo, không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc điều trị y khoa.
