Nhiều mẹ thắc mắc không biết siêu âm nhiều có ảnh hưởng gì đến em bé không. Cùng tìm hiểu!
Siêu âm thai là gì, các loại siêu âm hay sử dụng
Siêu âm thai là phương pháp chẩn đoán hình ảnh không xâm lấn sử dụng sóng siêu cao tần để dựng lại hình ảnh của thai nhi trong tử cung. Hình ảnh siêu âm có thể giúp bác sĩ đánh giá cấu trúc hình thái, sự tăng trưởng và phát triển của em bé, đồng thời theo dõi thai kỳ của thai phụ.
Siêu âm 2D
Siêu âm 2D giúp nhìn thấy mức độ phản hồi âm các cấu trúc của thai, từ đó phân biệt được gan, thận, ruột và các cơ quan khác nhau của thai nhi,…Kĩ thuật siêu âm này đánh giá được hầu hết các bất thường về mặt cấu trúc giải phẫu, hình thái của thai nhi (não úng thủy, có thận hay không,...)
Siêu âm Doppler
Siêu âm Doppler được dùng để khảo sát tim thai và các mạch máu, có thể phát hiện được những trường hợp hở van 2 lá, 3 lá của tim thai, đo vận tốc dòng máu qua van động mạch chủ, động mạch phổi để phát hiện các trường hợp hẹp, hở van động mạch.
Siêu âm định kỳ giúp theo dõi sự phát triển của thai nhiPhương pháp này cũng đo được các chỉ số trở kháng của động mạch rốn, động mạch não giữa, đặc biệt có giá trị đối với các trường hợp thai chậm tăng trưởng hoặc thai kì có nguy cơ cao như tăng huyết áp thai kì, tiền sản giật,... qua đó đánh giá được tình trạng sức khỏe thai nhi để có hướng xử trí tích cực.
Siêu âm thai 3D - 4D
Siêu âm 3D tái tạo cấu trúc, hình ảnh em bé trên không gian 3 chiều và siêu âm 4D cho quá trình tạo ảnh liên tục theo thời gian, giúp ta có thể nhìn thấy hình ảnh em bé cử động như thực tế bên ngoài. Phương pháp siêu âm này thường dùng để khảo sát thêm các cấu trúc tĩnh như gương mặt thai nhi hoặc các cấu trúc động như tim thai.
Siêu âm đầu dò âm đạo
Với phương pháp này, một thiết bị dạng đũa gọi là đầu dò sẽ được đưa vào trong âm đạo của thai phụ, phát ra sóng âm thanh và thu thập các phản xạ. Siêu âm đầu dò được sử dụng thường xuyên nhất trong giai đoạn đầu thai kỳ vì khi này phôi thai còn quá nhỏ, siêu âm bụng rất khó thấy.
Các mốc siêu âm thai quan trọng
Siêu âm là phương pháp được thực hiện định kỳ trong mỗi lần khám thai. Đối với thai phụ có các yếu tố nguy cơ cao (tiền sản giật, rau tiền đạo, rau cài răng lược, mang song thai….) hoặc có các dấu hiệu bất thường (đau bụng, ra máu, ra nước âm đạo,…) thì số lần khám và siêu âm thai cũng sẽ tăng lên.
Siêu âm thai thực chất là việc phát ra sóng âm thanh cao tần để dựng lại hình ảnh của thai nhi nên không gây hạiCác bác sĩ khuyến cáo 4 thời điểm quan trọng nên thực hiện siêu âm thai bao gồm:
Tuần 6 – 10 (thường sau khi chậm kinh 2 – 3 tuần ) áp dụng siêu âm đầu dò : xác định có thai hay không, thai đã vào tử cung hay chưa, thai đơn hay thai đôi và thai có sự sống (tim thai) hay không.
Từ tuần 11 – 13 : siêu âm đánh giá hình thái thai lần đầu, đánh giá sơ bộ về bất thường cấu trúc thai nhi. Ở mốc thời gian này, bác sĩ có thể đo khoảng sáng sau gáy kết hợp double test để dự đoán một số bất thường nhiễm sắc thể (những bất thường này có thể là nguyên nhân gây bệnh Down, dị dạng tim, dị dạng tay chân ...). Ngoài ra, siêu âm thai ở khoảng tuần thứ 12 cũng giúp bác sĩ đánh giá được tuổi thai và dự kiến ngày sinh.
Từ tuần 21 – 23 : Lúc này thai nhi đã phát triển hoàn thiện các bộ phận cơ thể nên có thể nhìn thấy rõ hình thái thai nhi: cột sống, hộp sọ, não, tim, phổi, thận, cánh tay và chân. Siêu âm thai trong mốc này rất quan trọng vì có thể xác định sớm các dị tật ở thai nhi (nếu có) như thiếu ngón tay, chân, sứt môi, hở hàm ếch,dị dạng các cơ quan nội tạng,... Bên cạnh đó, bác sĩ cũng có thể khảo sát về bánh nhau và nước ối, đồng thời đánh giá được nguy cơ sinh non qua việc đo chiều dài tử cung.
Từ tuần 30 – 32: Siêu âm vào thời điểm 3 tháng cuối thai kỳ sẽ giúp bác sĩ phát hiện một số dấu hiệu bất thường về hình thể thai nhi xảy ra muộn như tổn thương não, tim hoặc mạch máu,... Bên cạnh đó siêu âm thai giai đoạn này sẽ xác định cân nặng thai nhi, tình trạng dây rốn, nước ối, vị trí bám nhau thai, ngôi thai,… từ đó bác sĩ lâm sàng có thể đánh giá, tiên lượng và có xách xử trí kịp thời với cuộc sinh sắp tới nhất là những thai kỳ có nguy cơ cao.
Siêu âm thai nhiều lần có ảnh hưởng gì không?
Siêu âm nhiều lần không gây hại cho em bé. Chưa có bất cứ bằng chứng nào cho thấy tác hại của siêu âm lên thai nhi, do bản chất của phương pháp này là sử dụng sóng âm thanh có tần số rất cao (khoảng 20.000 Hz - vượt quá ngưỡng nghe được) được khẳng định không gây hại cho con người.
Với siêu âm đầu dò, bác sĩ chỉ đưa thiết bị vào và di chuyển nhẹ nhàng quanh âm đạo chứ không đưa sâu vào bên trong, không làm thai phụ đau đớn hay khó chịu. Phương pháp này được chứng minh là an toàn, không gây bất kỳ ảnh hưởng gì tới thai nhi hay tử cung, cổ tử cung của người mẹ.
Mẹ bầu nên khám thai định kỳ theo chỉ định của bác sĩ, nhất là ở những mốc quan trọngNhư vậy, mẹ có thể thoải mái siêu âm để gặp con mà không cần phải lo lắng có hại hay không. Tuy nhiên, các bác sĩ khuyến cáo, việc lạm dụng siêu âm nhiều lần là không cần thiết do có thể ảnh hưởng đển tâm lí của mẹ khi phải hồi hộp kiểm tra sức khoẻ quá nhiều lần, những rủi ro khi đi lại và gây lãng phí cả về thời gian lẫn tiền bạc của ba mẹ.
Vậy nên thai phụ chỉ nên đi khám thai và siêu âm định kì theo chỉ định của bác sĩ hoặc khám thai khi có những dấu hiệu bất thường để có được thai kì tốt nhất.
Bài viết được tư vấn chuyên môn bởi bác sĩ Nguyễn Thị Ngân – Khoa Sản Phụ khoa, Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc.
