Nước xả vải thường được dùng để làm mềm và tạo hương thơm cho quần áo. Tuy nhiên, hương liệu trong sản phẩm có thể gây kích ứng đường hô hấp hoặc khởi phát triệu chứng hen ở một số người nhạy cảm. Hiểu rõ tác hại của nước xả vải và cách sử dụng phù hợp sẽ giúp bạn chủ động hạn chế những ảnh hưởng không mong muốn.
Khả năng gây khó chịu phụ thuộc vào thành phần sản phẩm, mức độ tiếp xúc, độ thông thoáng của không gian và cơ địa mỗi người. Vì vậy, không nên mặc định mọi chất có mùi thơm đều gây tổn thương hệ hô hấp.
Nước xả vải quen thuộc trong mỗi gia đình
Thành phần nước xả vải
Nước xả vải chứa rất nhiều hóa chất, mà mỗi hóa chất lại có những công dụng riêng của nó.
Các thành phần có trong một sản phẩm xả vải gồm:
Các chất làm mềm vải sợi;
Acid béo (như acid stearic);
Silicon (dạng dầu);
Ester glycerol;
Polyethylen glycol;
Chất thơm;
Màu;
Nước (loại không ion);
Đôi khi người ta còn dùng thêm các muối vô cơ (dạng điện ly mạnh).
Ngày nay, người ta còn bổ sung thêm chất diệt khuẩn để tránh sự tạo mùi hôi cũng như để giữ mùi thơm lưu lại lâu trên quần áo.
Các chất làm mềm vải sợi thường dùng là:
Distearyl dimethyl ammonium chlorur;
Distearyl dimethyl ammonium methylsulfat;
Dialkylamido imidazolin methylsulfat;
N-[1,2-Bis(acyloxi)propyl]-N,N,N-trimethyl ammonium chlorur (tên thương mại là diesterquat – DEQ) và N,N-Bis-(2-acyloxiethyl)-N-(2-hydroxyethyl)-N-methyl ammonium methylsulfat (tên thương mại là esterquat – EQ).
Nước xả vải chứa nhiều thành phần phức tạp
Công dụng và tác hại của các chất trong nước xả vải
- Distearyl
Trong các chất làm mềm vải sợi trên, dạng distearyl là chất làm mềm kinh điển, không có tính độc hại cho người (hoặc rất ít tùy theo loại da của người tiêu dùng) do nó có nguồn gốc từ các chất béo tự nhiên, tuy nhiên ngày nay người ta ít sử dụng.
- Imidazolin
Các chất làm mềm dạng imidazolin thì lại có khả năng gây kích thích da, làm cho da bị phỏng đỏ và ngứa khó chịu (tất nhiên nếu sử dụng lượng nhiều).
Do đó dạng imidazolin không thích hợp cho trẻ em và những người có lớp da mẫn cảm.
- Diesterquat và esterquat
Ngày nay, người ta thường sử dụng diesterquat và esterquat làm chất làm mềm chính. Những chất này có cấu tạo gần giống polypeptid (kháng khuẩn tự nhiên do lớp da tiết ra qua tuyến chất nhờn và mồ hôi nhằm chống lại sự xâm nhập của vi khuẩn).
Do đó các chất này vừa có khả năng làm mềm vải sợi và vừa có tính diệt khuẩn.
- Acid béo và silicon
Acid béo và silicon chỉ nhằm mục đích làm đặc sản phẩm. Acid béo thì không có tác hại gì trên da, silicon cũng không có tác hại gì.
- Ester glycerol và polyethylen glycol
Ester glycerol và polyethylen glycol là chất nhũ hóa, giúp cho chất thơm tan được vào sản phẩm. Ester glycerol có nguồn gốc từ chất béo tự nhiên nên xem như vô hại, polyethylen glycol cũng vô hại đối với da.
Mỗi thành phần trong nước xả vải đều có công dụng và tác hại
Cơ chế làm mềm vải của nước xả vải
Nguyên nhân của sự xuất hiện sản phẩm nước xả vải là vì vải sợi sẽ bị thô cứng dần qua nhiều lần giặt bằng bột giặt tổng hợp.
Chất làm mềm là chất hoạt động bề mặt cationic (mang điện tích dương), còn chất tẩy rửa trong bột giặt là chất hoạt động bề mặt anionic (mang điện tích âm).
Trong môi trường nước ngâm xả, hai chất này do mang điện tích trái dấu nên sẽ hút nhau bằng lực hút tĩnh điện. Đó là nguyên nhân vì sao nước xả có khả năng loại trừ được chất tẩy rửa trong bột giặt chỉ bằng một lần ngâm.
Tác hại của chất xả vải: ảnh hưởng tới hệ hô hấp
Bên cạnh công dụng làm mềm và tạo hương cho quần áo, nước xả vải có hương liệu có thể gây khó chịu đường hô hấp ở một số người nhạy cảm. Theo Cơ quan Bảo vệ Môi trường Hoa Kỳ (EPA), tiếp xúc với hương liệu có thể khởi phát cơn hen và một số phản ứng bất lợi ở nhóm đối tượng này. Tuy nhiên, không phải ai sử dụng sản phẩm có mùi thơm cũng gặp vấn đề sức khỏe.
Hương liệu ảnh hưởng đến đường hô hấp như thế nào?
Một số thành phần tạo hương có thể bay hơi vào không khí và được hít vào khi sử dụng sản phẩm hoặc tiếp xúc với quần áo có mùi thơm. Ở người nhạy cảm, việc tiếp xúc có thể gây:
- Cay mắt, khó chịu ở mũi hoặc kích ứng cổ họng.
- Ho, thở khò khè hoặc cảm giác khó thở.
- Khởi phát hoặc làm nặng thêm triệu chứng hen suyễn.
Người mắc hen suyễn, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) hoặc từng có phản ứng với mùi hương cần chú ý hơn khi lựa chọn sản phẩm giặt xả.
Nước xả vải có gây bệnh hô hấp mạn tính không?
Không nên khẳng định rằng dùng nước xả vải lâu ngày, kể cả ở nồng độ thấp, chắc chắn gây bệnh hô hấp mạn tính. Các thông tin về hương liệu và triệu chứng hô hấp cần được đánh giá theo loại sản phẩm, mức độ tiếp xúc và cơ địa từng người. Việc hương liệu có thể kích hoạt triệu chứng ở người nhạy cảm không đồng nghĩa mọi sản phẩm đều gây tổn thương phổi khi sử dụng thông thường.
Chất thơm trong nước xả vải ảnh hưởng đến hệ hô hấp
Cách hạn chế kích ứng khi sử dụng nước xả vải
- Để giảm tiếp xúc với hương liệu, đặc biệt khi trong gia đình có người mắc hen hoặc nhạy cảm với mùi thơm, nên:
- Ưu tiên sản phẩm không bổ sung hương liệu, có nhãn “fragrance-free”; có thể bỏ nước xả nếu không cần thiết.
- Sử dụng đúng lượng và đúng mục đích theo hướng dẫn trên bao bì.
- Giữ khu vực giặt, phơi thông thoáng.
- Ngừng dùng sản phẩm nghi ngờ nếu xuất hiện ho, khò khè hoặc khó chịu sau khi tiếp xúc; đi khám nếu triệu chứng kéo dài hay tái diễn.
- Giảm các nguồn hương liệu không cần thiết và tăng thông thoáng là những biện pháp giúp hạn chế phơi nhiễm trong nhà. Nếu khó thở nhiều hoặc tăng nhanh, cần được hỗ trợ y tế kịp thời.
- Ngoài ảnh hưởng hô hấp, hương liệu còn có thể gây viêm da tiếp xúc ở người dị ứng, với biểu hiện ngứa, đỏ hoặc nổi ban. Vì vậy, người có làn da nhạy cảm cũng cần theo dõi phản ứng khi thay đổi sản phẩm giặt xả.
Thông tin trong bài mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn y tế.
Theo dõi fanpage của Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc để biết thêm thông tin bổ ích khác: https://www.facebook.com/BenhvienHongNgoc/
