Đau vai khi chơi tennis xảy ra khi vai phải vận động lặp đi lặp lại nhiều lần, đặc biệt trong các động tác giao bóng hoặc đánh bóng qua đầu. Khi xuất hiện đau, người chơi nên giảm cường độ tập và hạn chế những động tác khiến vai khó chịu hơn. Chỉ nên trở lại sân khi vai đã cử động thoải mái, ít đau và có thể thực hiện các động tác đánh bóng gần như bình thường.
Tham vấn chuyên môn: THS.BS - Hoàng Văn Ban, Khoa Ngoại Chấn thương chỉnh hình - Thần kinh sọ não Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc - Phúc Trường Minh.
Lưu ý y khoa: Đau vai khi chơi tennis có thể xuất phát từ nhiều vấn đề khác nhau nên chỉ dựa vào cảm giác đau chưa thể xác định chính xác nguyên nhân. Người chơi nên đi khám sớm nếu đau xuất hiện sau ngã hoặc va đập mạnh, vùng vai sưng hoặc có dấu hiệu bất thường, không thể nâng tay, cử động tay khó hơn bình thường, tê lan xuống cánh tay hoặc cảm thấy vai không còn vận động như trước.
Vì sao chơi tennis dễ gây đau vai?
Khi chơi tennis, vai liên tục tham gia vào các động tác nâng tay, xoay vai và vung vợt. Đặc biệt, động tác giao bóng tạo áp lực lớn lên gân chóp xoay, cơ quanh xương bả vai và các cấu trúc giữ ổn định khớp vai. Nếu số lần giao bóng liên tục hoặc vận động với cường độ cao, vai có thể bị quá tải và xuất hiện đau.
Đau vai cũng có thể xảy ra khi người chơi trở lại sân sau thời gian nghỉ và tập luyện với cường độ cao, trong khi cơ quanh vai chưa kịp thích nghi. Bên cạnh đó, nếu thân người, vai và cánh tay phối hợp chưa nhịp nhàng khi đánh bóng, lực từ cú đánh có thể tập trung nhiều hơn vào vai và gây đau.
Những nguyên nhân thường gặp gây đau vai ở người chơi tennis
Đau vai khi chơi tennis có thể liên quan đến nhiều tổn thương khác nhau ở gân, cơ, sụn hoặc khớp vai. Dựa vào vị trí đau, động tác gây đau, mức độ hạn chế vận động và tiền sử chấn thương, bác sĩ sẽ đánh giá nguyên nhân và xác định cấu trúc đang bị tổn thương.
Gân chóp xoay bị quá tải hoặc tổn thương
Chóp xoay gồm nhóm cơ và gân bao quanh khớp vai, có nhiệm vụ giữ khớp ổn định khi nâng và xoay cánh tay. Khi người chơi liên tục thực hiện động tác giao bóng, đập bóng trên cao hoặc tập luyện kéo dài, gân chóp xoay dễ bị quá tải, gây đau và viêm. Trường hợp có chấn thương hoặc gân đã thoái hóa, tổn thương có thể nặng hơn, dẫn đến rách một phần hoặc rách hoàn toàn.
Đau thường xuất hiện ở phía trước hoặc phía ngoài vai, rõ hơn khi giao bóng, nâng tay cao, đưa tay ra sau hoặc thực hiện các cú đánh trên đầu. Khi gân tổn thương nhiều, người chơi có thể khó nâng tay, giảm lực khi đánh bóng, đau tăng về đêm hoặc khó nằm nghiêng về bên vai đau. Nếu các triệu chứng kéo dài hoặc vận động vai ngày càng khó khăn, người bệnh nên thăm khám để xác định mức độ tổn thương và có hướng điều trị phù hợp.
Gân cơ nhị đầu hoặc sụn viền quanh khớp vai bị tổn thương
Gân đầu dài cơ nhị đầu nằm ở phía trước khớp vai và tham gia vào nhiều động tác nâng, xoay và kiểm soát cánh tay khi đánh bóng. Khi gân này bị kích thích hoặc tổn thương, người chơi thường đau ở phía trước vai, nhất là khi nâng tay, xoay vai hoặc thực hiện các cú đánh mạnh.
Sụn viền là lớp mô bao quanh ổ khớp, giúp khớp vai giữ được độ ổn định khi vận động. Khi sụn viền bị tổn thương, người chơi sẽ cảm thấy đau sâu bên trong vai, vướng hoặc nghe tiếng lục cục khi cử động. Tuy nhiên, những biểu hiện này chưa đủ để xác định chính xác tổn thương, vì vậy cần thăm khám nếu triệu chứng kéo dài.
Khớp vai mất vững hoặc tổn thương sau ngã
Ngã chống tay, đập trực tiếp vai xuống sân hoặc từng bị trật khớp trước đó có thể làm các cấu trúc giữ khớp vai bị tổn thương. Người chơi có thể cảm thấy vai lỏng, không chắc, đau khi đưa tay lên cao hoặc có cảm giác khớp sắp trượt ra ngoài khi thực hiện cú giao bóng.
Nếu sau một cú ngã vai đau dữ dội, biến dạng hoặc gần như không cử động được, cần dừng chơi và đến cơ sở y tế để kiểm tra. Tình trạng khớp vai mất vững kéo dài cũng cần được đánh giá vì tập tiếp khi vai chưa ổn định làm tăng nguy cơ chấn thương lặp lại.
Khi bị đau vai, người chơi tennis nên làm gì?
Khi vai bắt đầu đau, người chơi nên tạm dừng những động tác làm cơn đau tăng lên, đặc biệt là giao bóng hoặc đánh bóng trên đầu. Nếu vai vẫn cử động được, không cần giữ bất động hoàn toàn mà có thể vận động nhẹ trong giới hạn không gây đau. Đồng thời, nên giảm số buổi tập, thời gian chơi và cường độ vận động để vai có thời gian hồi phục.
Trong những ngày đầu bị đau sau va chạm nhẹ, có thể chườm lạnh để giảm đau và sưng. Không nên cố giao bóng khi mỗi lần vung tay gây đau, tự nắn chỉnh khớp vai, sử dụng thuốc kê đơn khi chưa được bác sĩ thăm khám.
Khi triệu chứng đã giảm, người chơi cần tập phục hồi để từng bước lấy lại biên độ vận động và sức mạnh của vai. Các bài tập được lựa chọn tùy theo tình trạng tổn thương và khả năng vận động của từng người, thường tập trung vào:
- Cải thiện khả năng nâng tay, xoay vai vào trong và ra ngoài.
- Tăng sức mạnh nhóm cơ chóp xoay.
- Tăng khả năng kiểm soát xương bả vai khi nâng và đưa tay lên cao.
- Tăng sức mạnh thân mình và chân để giảm áp lực dồn lên vai khi đánh bóng.
- Tập lại động tác giao bóng từ nhẹ đến mạnh, sau đó mới tăng dần số lần thực hiện.
- Tập phục hồi giúp vai lấy lại sức mạnh trước khi trở lại sân.
Khi nào đau vai do chơi tennis cần đi khám?
Người chơi nên đi khám nếu đau vai không giảm sau khi đã nghỉ và giảm cường độ tập, hoặc đau tái phát mỗi khi quay lại sân. Những trường hợp đau bắt đầu ảnh hưởng đến giấc ngủ, sinh hoạt, tay khó nâng cao hoặc lực tay giảm rõ cũng cần được kiểm tra sớm.
Đặc biệt, nên đến cơ sở y tế nếu xuất hiện các dấu hiệu:
- Vai biến dạng sau ngã hoặc va đập.
- Không thể nâng hoặc sử dụng cánh tay như bình thường.
- Tay yếu sau chấn thương.
- Có cảm giác khớp vai bị lỏng, trượt hoặc từng bị trật khớp.
- Tê, giảm cảm giác hoặc yếu lan xuống cánh tay.
- Đau nhiều về đêm hoặc đau ngày càng tăng.
- Đau tái phát ngay khi giao bóng hoặc thực hiện các cú đánh trên đầu.
Khi thăm khám, bác sĩ sẽ tìm hiểu thời điểm bắt đầu đau, vị trí đau, động tác làm đau tăng lên, mức độ tập luyện gần đây và tiền sử chấn thương. Sau đó, bác sĩ kiểm tra biên độ vận động, sức mạnh và độ vững của khớp vai. Tùy vào tổn thương nghi ngờ, người bệnh có thể được chỉ định chụp X-quang, siêu âm hoặc cộng hưởng từ MRI để đánh giá rõ hơn xương, gân chóp xoay, sụn viền và các cấu trúc quanh khớp vai.
Thăm khám và phục hồi vai tại Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc
Người chơi tennis bị đau vai kéo dài, tái phát nhiều lần hoặc hạn chế vận động có thể thăm khám tại Khoa Ngoại Chấn thương chỉnh hình - Thần kinh sọ não, Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc - Phúc Trường Minh.
Khoa thực hiện thăm khám và điều trị các chấn thương, bệnh lý cơ, xương, khớp, gân và dây chằng. Với những trường hợp tổn thương khớp vai cần can thiệp, bác sĩ có thể chỉ định phẫu thuật nội soi khớp vai nhằm quan sát trực tiếp tổn thương và xử trí qua các đường mổ nhỏ, hạn chế ảnh hưởng đến mô mềm xung quanh.
Tùy tình trạng, người bệnh có thể được phối hợp điều trị cùng Khoa Vật lý trị liệu - Phục hồi chức năng. Các bài tập được xây dựng dựa trên mức độ đau, khả năng vận động và sức mạnh thực tế của vai, giúp cải thiện biên độ vận động, tăng sức cơ và từng bước trở lại hoạt động thể thao. Cách tiếp cận phối hợp điều trị và phục hồi chức năng cũng được Hồng Ngọc áp dụng trong chăm sóc các chấn thương thể thao.
Câu hỏi thường gặp về đau vai khi chơi tennis
Đau vai sau khi chơi tennis có phải rách chóp xoay không?
Đau vai sau khi chơi tennis có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân như gân chóp xoay bị quá tải, tổn thương gân cơ nhị đầu, sụn viền hoặc các cấu trúc khác quanh khớp vai. Rách chóp xoay chỉ là một trong những nguyên nhân có thể gặp. Bác sĩ cần thăm khám và đánh giá mức độ vận động, sức mạnh của vai để xác định tổn thương.
Vai hơi đau có tiếp tục chơi tennis được không?
Nếu một động tác khiến vai đau hơn, người chơi nên tạm dừng động tác đó thay vì cố tiếp tục tập. Với trường hợp đau nhẹ và vai vẫn vận động bình thường, có thể giảm thời gian, cường độ chơi và tạm tránh giao bóng hoặc các cú đánh trên đầu. Chỉ nên tăng dần mức tập khi vai vận động thoải mái hơn và không đau sau buổi chơi.
Bao lâu sau đau vai mới được chơi tennis trở lại?
Thời gian trở lại sân phụ thuộc vào nguyên nhân và mức độ tổn thương, vì vậy không có một mốc cố định cho tất cả người chơi. Người bệnh nên trở lại tập khi vai đã lấy lại khả năng vận động, sức mạnh cải thiện và có thể thực hiện các động tác đánh bóng mà không gây đau. Khi mới trở lại sân, nên bắt đầu với các cú đánh nhẹ, thời gian ngắn rồi tăng dần cường độ trước khi tập giao bóng hoặc thi đấu như bình thường.
Đau vai khi chơi tennis có cần chụp MRI ngay không?
Không phải trường hợp đau vai nào cũng cần chụp MRI ngay. Bác sĩ sẽ thăm khám trước để đánh giá vị trí đau, khả năng vận động, sức mạnh và các dấu hiệu tổn thương. Tùy từng trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định chụp X-quang để đánh giá xương, siêu âm gân hoặc MRI khi cần kiểm tra rõ hơn gân chóp xoay, sụn viền và các tổn thương phần mềm trong khớp vai.
Kết luận
Đau vai khi chơi tennis có thể liên quan đến tình trạng quá tải hoặc tổn thương các cấu trúc quanh khớp vai. Khi xuất hiện đau, người chơi nên giảm cường độ, tạm dừng các động tác làm đau và tập phục hồi phù hợp. Nếu đau kéo dài, tái phát nhiều lần, tay yếu hoặc khó nâng tay ao, cần thăm khám để xác định nguyên nhân và điều trị đúng cách trước khi trở lại sân.
Tài liệu tham khảo
- American Academy of Orthopaedic Surgeons (AAOS). Common Shoulder Injuries.https://orthoinfo.aaos.org/en/diseases--conditions/common-shoulder-injuries/
- Desmeules F, et al. Rotator Cuff Tendinopathy Diagnosis, Nonsurgical Medical Care and Rehabilitation: A Clinical Practice Guideline. Journal of Orthopaedic & Sports Physical Therapy, 2025.https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/40165544/
- American Academy of Orthopaedic Surgeons. Management of Rotator Cuff Injuries – Clinical Practice Guideline. 2025.https://www.aaos.org/quality/quality-programs/rotator-cuff/
- Saini SS, et al. Scapular Dyskinesis and the Kinetic Chain: Recognizing Dysfunction and Treating Injury in the Tennis Athlete. Current Reviews in Musculoskeletal Medicine, 2020.https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7661674/
- Neuman BJ, et al. Rotator Cuff Injuries in Tennis Players. Current Reviews in Musculoskeletal Medicine, 2020.https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7661672/
