Chủ quan trước dấu hiệu khó thở, bệnh nhân COPD nguy kịch vì đợt cấp tái phát

Chủ quan trước dấu hiệu ban đầu, ông C gặp nguy kịch vì tái phát đợt cấp bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD). Ca bệnh là lời cảnh tỉnh đến những bệnh nhân COPD trước diễn biến bất thường của bệnh, cảnh báo cần kiểm soát bệnh tốt hơn.

Đặc biệt, người bệnh cần tái khám theo hẹn để các bác sĩ đánh giá lại tình trạng bệnh lý và khi sử dụng các thuốc giãn phế quản tại nhà không đáp ứng cần đến viện khám sớm tránh để tình trạng suy hô hấp diễn biến nặng.

Khó thở, tím tái chi, nguy kịch vì tái phát đợt cấp COPD

Dù đã được chẩn đoán COPD từ 5 năm trước, ông C. vẫn chủ quan khi xuất hiện ho, tăng tiết đờm và khó thở, để các triệu chứng kéo dài suốt 3 ngày không đáp ứng với thuốc và thở oxy tại nhà mà không đi khám. Chỉ đến khi khó thở nhiều, tím tái tay chân và gần như không thể giao tiếp vì khó thở, ông mới được người nhà đưa vào cấp cứu tại Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc.

Nhận thấy dấu hiệu toan hóa, thiếu oxy và tăng CO2 trầm trọng trong xét nghiệm khí máu động mạch, ông C đã được áp dụng hỗ trợ hô hấp bằng thở máy không xâm nhập HFNC cùng thuốc giãn phế quản đường tĩnh mạch và theo dõi sát tình trạng khó thở. Sau 1 giờ điều trị ban đầu, bệnh nhân đã bớt tím tái, đỡ thở rít, có thể giao tiếp ngắn với bác sĩ.

ThS.BS. Hoàng Thị Thu Trang - Bác sĩ khoa Hô Hấp, Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc cho biết: “Kết quả khí máu động mạch cho thấy người bệnh có toan hô hấp nặng do ứ đọng CO₂ trong máu. Chỉ số đánh giá khả năng thải CO₂ của phổi PaCO₂ lên tới 107 mmHg (ngưỡng bình thường dao động từ 35-45 mmHg) cho thấy cơ thể đang không thải đủ khí CO2 qua phổi, trong khi độ bão hòa oxy máu ngoại vi (SpO₂) chỉ còn 76%, cho thấy bệnh nhân đang rơi vào tình trạng thiếu oxy nghiêm trọng.

Kết quả khám cũng ghi nhận người bệnh mắc viêm phổi trên nền COPD, đồng thời có tiền sử mắc bệnh mạch vành khiến tình trạng hô hấp trở nên phức tạp hơn, làm gia tăng nguy cơ suy hô hấp tiến triển và có nguy cơ đặt ống nội khí quản, thở máy xâm nhập. Bên cạnh việc kiểm soát tình trạng viêm nhiễm và suy hô hấp, các bác sĩ cũng phải theo dõi sát hệ tim mạch bởi một số thuốc giãn phế quản có thể làm tăng nhịp tim của bệnh nhân”.

Ông C điều trị đợt cấp COPD hiệu quả tại BVĐK Hồng Ngọc

Người bệnh được điều trị tích cực bằng thở máy không xâm nhập, thuốc giãn phế quản đường tĩnh mạch, khí dung và kháng sinh kiểm soát nhiễm khuẩn hô hấp. Sau 2 ngày, tình trạng suy hô hấp cải thiện rõ rệt, người bệnh không còn cần hỗ trợ thở máy, có thể tự sinh hoạt nhẹ nhàng. Những ngày tiếp theo, nhu cầu oxy giảm dần và có thể ngừng hoàn toàn hỗ trợ oxy sau 4 ngày. Sau một tuần điều trị, đợt cấp COPD được kiểm soát, chức năng hô hấp ổn định trở lại và người bệnh đủ điều kiện xuất viện.

Chia sẻ sau khi hồi phục, ông N.V.C. cho biết: "Lần điều trị này tôi thấy bệnh được kiểm soát nhanh hơn nhiều so với những đợt nhập viện tại các bệnh viện khác. Có lần tôi phải thở máy tới gần hai tuần mới ổn định. Sau điều trị, tôi thấy đi lại nhẹ nhàng hơn, đỡ thở rít và dễ chịu hơn rất nhiều. Tôi rất cảm ơn các bác sĩ và nhân viên y tế đã tận tình chăm sóc, điều trị cho mình."

Thời tiết thay đổi thất thường - Yếu tố kích hoạt đợt cấp COPD cần cẩn trọng

Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) là tình trạng viêm mạn tính của đường thở khiến luồng không khí ra vào phổi bị cản trở. Khi xuất hiện đợt cấp, tình trạng viêm tăng lên đột ngột, đường thở phù nề, co thắt và bị bít tắc bởi đờm đặc. Điều này khiến không khí khó thoát ra ngoài, làm khí CO₂ tích tụ trong phổi và máu, trong khi lượng oxy cung cấp cho cơ thể giảm sút. Hậu quả là người bệnh ngày càng khó thở, cơ hô hấp phải hoạt động quá sức và có thể nhanh chóng tiến triển tới suy hô hấp cấp nếu không được điều trị kịp thời.

Đợt cấp COPD không chỉ nguy hiểm trong thời điểm xảy ra mà còn ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe người bệnh. Mỗi đợt cấp đều có thể làm chức năng phổi suy giảm thêm và khó phục hồi hoàn toàn như trước. Theo thời gian, người bệnh có nguy cơ khó thở nhiều hơn, giảm khả năng vận động, chất lượng cuộc sống đi xuống, tăng số lần nhập viện và gia tăng nguy cơ tử vong.

Theo bác sĩ Trang, nhiều yếu tố môi trường tưởng chừng đơn giản lại có thể trở thành "ngòi nổ" kích hoạt đợt cấp COPD, đặc biệt là khi nắng nóng kéo dài, thay đổi nhiệt độ đột ngột, độ ẩm thất thường hoặc khi ô nhiễm không khí gia tăng. Với người khỏe mạnh, những biến động này thường chỉ gây cảm giác khó chịu thoáng qua. Tuy nhiên, ở người mắc COPD vốn bị suy giảm chức năng hô hấp, chúng có thể kích thích phản ứng viêm tại đường thở, làm tăng tiết đờm, gây co thắt phế quản hoặc tạo điều kiện cho các nhiễm trùng hô hấp xuất hiện.

Thời tiết thay đổi thất thường là nguyên nhân phổ biến làm khởi phát đợt cấp COPD

Để giảm nguy cơ tái phát đợt cấp COPD khi thời tiết thay đổi, ThS.BS Hoàng Thị Thu Trang cảnh báo người bệnh cần tuân thủ điều trị duy trì theo đúng chỉ định của bác sĩ, tuyệt đối không tự ý ngưng hoặc thay đổi thuốc ngay cả khi các triệu chứng đã ổn định. Việc tái khám định kỳ cũng rất quan trọng nhằm đánh giá chức năng hô hấp, điều chỉnh phác đồ điều trị khi cần thiết và phát hiện sớm các dấu hiệu bệnh trở nặng.

"Thời tiết không trực tiếp gây COPD nhưng là yếu tố dễ kích hoạt đợt cấp và làm bệnh diễn tiến nặng hơn. Trong bối cảnh thời tiết cực đoan và chất lượng không khí biến động, người bệnh cần theo dõi sát các dấu hiệu như ho tăng, khạc đờm nhiều hơn, khó thở nặng dần để đi khám sớm. Đặc biệt, nếu xuất hiện tím môi, tím đầu chi, da tái nhợt, vã mồ hôi, lơ mơ hoặc lú lẫn, cần đưa người bệnh đi cấp cứu ngay vì đây là những dấu hiệu cảnh báo suy hô hấp nghiêm trọng", bác sĩ Trang khuyến cáo.

Để bảo vệ đường hô hấp, người mắc COPD nên hạn chế ra ngoài trong những ngày nắng nóng gay gắt hoặc khi chất lượng không khí ở mức kém, đồng thời đeo khẩu trang khi ra đường và tránh tiếp xúc với khói thuốc lá, khói bếp, bụi mịn cùng các tác nhân kích thích đường thở khác. Ngoài ra, việc tiêm phòng cúm và phế cầu cũng cần thực hiện theo khuyến cáo, kết hợp với duy trì chế độ dinh dưỡng hợp lý, uống đủ nước và tập luyện phục hồi chức năng hô hấp phù hợp để góp phần giảm nguy cơ nhiễm trùng hô hấp cũng như hạn chế các đợt cấp tái phát.

Tái khám định kỳ với bác sĩ giúp kịp thời điều chỉnh đơn thuốc, phòng tái phát COPD hiệu quả

Đợt cấp COPD không chỉ làm triệu chứng nặng lên tạm thời mà còn khiến chức năng phổi suy giảm dần theo thời gian. Chủ động nhận biết dấu hiệu cảnh báo, tránh các yếu tố kích hoạt và tuân thủ điều trị là chìa khóa giúp người bệnh giảm nguy cơ tái phát và hạn chế các biến chứng nguy hiểm.