Vì sao tóc chuyển sang màu bạc?
Màu tóc được tạo nên bởi melanin, sắc tố do tế bào tạo sắc tố trong nang tóc sản xuất. Trong giai đoạn tóc phát triển, melanin được đưa vào sợi tóc đang hình thành. Khi hoạt động tạo sắc tố suy giảm, tóc mới mọc có thể mang màu xám hoặc trắng. Mái tóc “muối tiêu” thường là sự xen kẽ giữa những sợi còn sắc tố và những sợi đã bạc.
Quá trình này liên quan đến cả tế bào tạo sắc tố và tế bào gốc giúp duy trì chúng qua các chu kỳ mọc tóc. Nghiên cứu trên chuột cho thấy khi già đi, một số tế bào gốc có thể bị “mắc kẹt” trong nang tóc và không tiếp tục tạo ra tế bào sản xuất sắc tố. Đây là hướng nghiên cứu về cơ chế bạc tóc, chưa phải phương pháp điều trị đã được xác lập ở người.
Không chỉ người lớn tuổi mới bị bạc tóc, ngay cả người trẻ cũng có thể gặp tình trạng này
Khi nào được xem là bạc tóc sớm?
Thời điểm xuất hiện tóc bạc khác nhau giữa mỗi người, chịu ảnh hưởng rõ của di truyền. Nhiều người bắt đầu thấy tóc bạc trong độ tuổi 30 - 40, nhưng tóc bạc cũng có thể xuất hiện sớm hơn mà không kèm bệnh lý. Nếu cha mẹ hoặc anh chị em bạc tóc khi còn trẻ, bạn có thể có đặc điểm tương tự.
Các tài liệu có cách xác định bạc tóc sớm khác nhau tùy quần thể, vì vậy không nên chỉ dựa vào tuổi để tự chẩn đoán. Khi đánh giá, cần xem tóc bạc xuất hiện từ lúc nào, tiến triển ra sao, phân bố rải rác hay thành mảng và có triệu chứng đi kèm hay không. Tóc bạc đơn thuần cũng không đồng nghĩa với việc toàn bộ cơ thể đang lão hóa nhanh.
Những nguyên nhân và yếu tố liên quan đến tóc bạc
Tuổi tác và di truyền
Theo thời gian, khả năng duy trì sắc tố ở nang tóc có thể giảm dần, khiến số lượng tóc bạc tăng lên. Di truyền góp phần quyết định thời điểm và tốc độ thay đổi này. Bạc tóc tăng từ từ, có người thân gặp tình trạng tương tự và không kèm biểu hiện bất thường thường gợi ý vai trò của tuổi tác hoặc yếu tố gia đình.
Thiếu vitamin B12 và một số vấn đề dinh dưỡng
Thiếu vitamin B12 có thể liên quan đến bạc tóc sớm ở một số người. Thiếu chất có thể xuất phát từ chế độ ăn hoặc rối loạn hấp thu, không chỉ do ăn uống ít. Tuy nhiên, không thể xác định thiếu vitamin hay khoáng chất bằng cách quan sát màu tóc. Việc bổ sung cần dựa trên nguy cơ, triệu chứng và kết quả đánh giá phù hợp.
Nếu tóc bạc đi kèm mệt mỏi, da nhợt, tê bì, ăn kiêng kéo dài hoặc có bệnh đường tiêu hóa, bạn nên trao đổi với nhân viên y tế. Bác sĩ có thể cân nhắc kiểm tra công thức máu, vitamin B12 hoặc các chỉ số khác theo tình trạng cụ thể. Không cần tự làm một danh sách xét nghiệm rộng chỉ vì có vài sợi tóc bạc.
Bệnh tuyến giáp
Một số rối loạn tuyến giáp có thể liên quan đến thay đổi ở tóc, bao gồm tóc khô, dễ gãy, rụng hoặc bạc sớm. Dù vậy, bạc tóc không phải dấu hiệu đủ để xác định bệnh tuyến giáp. Việc kiểm tra cần kết hợp triệu chứng và khám lâm sàng, thay vì mặc định người bạc tóc đều cần xét nghiệm nội tiết.
Bạch biến và tóc trắng thành mảng
Bạch biến là bệnh gây mất sắc tố da, thường liên quan đến cơ chế tự miễn. Tóc, lông mày hoặc lông mi ở vùng bị ảnh hưởng cũng có thể chuyển trắng. Bạch biến khác với bạch tạng, không nên gộp hai tình trạng này thành một bệnh.
Tóc trắng khu trú thành một cụm còn có thể gặp trong những tình trạng khác, bao gồm rụng tóc từng mảng. Nếu một vùng tóc đổi trắng rõ rệt, da bên dưới đổi màu hoặc có vùng rụng tóc, nên khám da liễu để tìm nguyên nhân.
Căng thẳng tâm lý
Căng thẳng có thể góp phần vào quá trình bạc tóc. Nghiên cứu trên động vật đã làm rõ một số cơ chế liên quan đến hệ thần kinh và tế bào gốc tạo sắc tố. Tuy nhiên, kết quả trên chuột không thể áp dụng nguyên vẹn để dự đoán diễn biến tóc bạc ở từng người.
Một nghiên cứu nhỏ trên người ghi nhận sự thay đổi sắc tố ở một số sợi tóc có liên quan với những giai đoạn căng thẳng. Một số sợi cũng xuất hiện đoạn có sắc tố trở lại. Kết quả này chưa chứng minh rằng giảm stress sẽ làm mái tóc bạc lâu năm đen trở lại hoặc bảo đảm hiệu quả cho mọi người.
Căng thẳng, stress có thể khiến tóc bạn bị bạc nhanh chóng
Thuốc và một số phương pháp điều trị
Một số thuốc hoặc phương pháp điều trị có thể làm thay đổi màu tóc, tùy tác động lên nang tóc. Nếu nhận thấy tóc đổi màu sau khi bắt đầu điều trị, hãy ghi lại thời điểm, tên thuốc và những thay đổi đi kèm để trao đổi khi tái khám. Không tự ngừng thuốc hoặc dùng thuốc khác nhằm phục hồi màu tóc.
Tóc có thể bạc trắng chỉ sau một đêm không?
Phần sợi tóc đã mọc ra khỏi da không còn hoạt động sống như tế bào trong nang tóc. Vì vậy, stress không làm toàn bộ đoạn tóc đen có sẵn đột ngột mất sắc tố chỉ trong vài giờ. Màu tóc thường thay đổi khi phần tóc mới được tạo ra, thay vì toàn bộ chiều dài sợi tóc cùng chuyển trắng.
Một số trường hợp mái tóc trông bạc nhanh có thể liên quan đến rụng tóc chọn lọc, khi tóc có sắc tố rụng nhiều hơn và làm phần tóc trắng còn lại lộ rõ. Nếu tóc thay đổi đột ngột kèm rụng nhiều hoặc xuất hiện mảng thưa tóc, cần khám thay vì chỉ quy nguyên nhân cho căng thẳng.
Tóc bạc có thể đen trở lại không?
Khả năng phục hồi màu tóc phụ thuộc nguyên nhân và tình trạng của nang tóc. Khi bạc tóc liên quan đến vấn đề có thể điều chỉnh như thiếu chất, điều trị nguyên nhân có thể giúp một số trường hợp cải thiện. Tuy nhiên, mức độ đáp ứng khác nhau và không thể hứa hẹn tóc sẽ trở lại màu ban đầu. Bạc tóc do tuổi tác hoặc di truyền hiện chưa có phương pháp dùng thuốc mang lại hiệu quả phục hồi màu đáng tin cậy.
Các nghiên cứu về tế bào gốc và tín hiệu điều khiển tạo sắc tố đang tiếp tục được thực hiện. Những phát hiện này chưa đồng nghĩa với việc đã có liệu trình “trẻ hóa nang tóc” được chứng minh an toàn và hiệu quả cho người sử dụng. Cần thận trọng với quảng cáo cam kết làm tóc đen lại sau một thời gian ngắn.
Khi nào nên đi khám vì tóc bạc?
Bạn nên khám da liễu khi tóc bạc xuất hiện từ thời thơ ấu, tăng nhanh rõ rệt, chuyển trắng thành mảng hoặc kèm rụng tóc. Những thay đổi ở da đầu như đỏ, đau, ngứa kéo dài hay mảng da mất màu cũng cần được kiểm tra. Tóc bạc ảnh hưởng nhiều đến tâm lý cũng là lý do phù hợp để tìm tư vấn. Bạn có thể tham khảo Dịch vụ Da liễu của BVĐK Hồng Ngọc để được bác sĩ thăm khám, tư vấn phù hợp.
Khi đi khám, hãy cung cấp thời điểm bắt đầu bạc tóc, tiền sử gia đình, chế độ ăn, bệnh nền và các thuốc đang dùng. Bác sĩ sẽ dựa vào thông tin này và kết quả khám để quyết định có cần xét nghiệm hay không. Mục tiêu là phát hiện vấn đề có thể điều trị, tránh mặc định mọi trường hợp đều do thiếu chất.
Chăm sóc tóc bạc và nhuộm tóc cần lưu ý gì?
Duy trì chế độ sinh hoạt phù hợp
Ăn đa dạng, có nguồn đạm, rau quả và thực phẩm cung cấp vitamin, khoáng chất theo nhu cầu. Ngủ đủ, không hút thuốc và quản lý căng thẳng có lợi cho sức khỏe tổng thể. Những thói quen này không bảo đảm ngăn tóc bạc hoặc phục hồi màu tóc đã mất.
Tránh tự dùng sản phẩm làm đen tóc
Không nên tự uống vitamin, khoáng chất hoặc các chế phẩm “bổ tóc” chỉ vì thấy tóc bạc. Dầu gội phủ bạc có thể tạo màu bên ngoài sợi tóc, điều đó khác với việc khôi phục khả năng tạo sắc tố trong nang tóc. Khi lựa chọn sản phẩm, cần xem thành phần, nguồn gốc và bằng chứng cho công dụng được quảng cáo.
Hạn chế nhổ tóc bạc
Nhổ tóc bạc không làm sợi tóc mới mọc lên có màu đen. Nhổ lặp lại có thể làm tổn thương nang tóc và khiến tóc thưa hơn. Nếu chỉ có vài sợi khiến bạn khó chịu, có thể cắt ngắn thay vì nhổ hoặc lựa chọn cách che phủ phù hợp.
Nhuộm tóc theo hướng dẫn sản phẩm
Nhuộm là lựa chọn thẩm mỹ, không phải cách điều trị nguyên nhân bạc tóc. Cần thử phản ứng da theo hướng dẫn trước mỗi lần nhuộm, thường trước 48 giờ, kể cả khi đã dùng sản phẩm đó. Đeo găng, không để thuốc lâu hơn thời gian quy định và không dùng thuốc nhuộm tóc để nhuộm lông mày hoặc lông mi.
Người từng dị ứng thuốc nhuộm nên được tư vấn trước khi sử dụng lại, không chỉ đổi sang sản phẩm gắn nhãn “thảo dược” hoặc “tự nhiên”. Nếu có ngứa, rát, nổi ban hoặc sưng sau nhuộm, cần ngừng dùng và rửa sạch. Sưng môi, lưỡi, họng hoặc khó thở là dấu hiệu cần cấp cứu.
Tóc bạc thường là thay đổi tự nhiên, nhưng diễn biến bất thường hoặc triệu chứng đi kèm cần được đánh giá. Bạn có thể đến Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc để được thăm khám, tìm nguyên nhân khi cần và tư vấn cách chăm sóc tóc, da đầu phù hợp.
Lưu ý y khoa: Nội dung mang tính tham khảo, không thay thế cho chẩn đoán hoặc điều trị. Không tự dùng thuốc, bổ sung vi chất liều cao hay ngừng thuốc đang điều trị để xử lý tóc bạc. Các xét nghiệm và phương án can thiệp cần dựa trên đánh giá của nhân viên y tế.
Theo dõi fanpage của Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc để biết thêm thông tin bổ ích khác: https://www.facebook.com/BenhvienHongNgoc/
